డియర్ దైనందినీ

స్కూల్ అయిపోయి ఇంటర్మీడియేట్ లో చేరినప్పుడు డైరీ రాయడం మొదలుపెట్టాను. 

ఆత్మ, పునర్జన్మ వంటివి నమ్మినట్లైతే నేనొక మహా ముసలి ఆత్మనని నాకు అనిపిస్తుంది. మా అక్క అప్పుడప్పుడు ఇదే తిట్టు తిడుతుంది కూడా. స్పిరిట్యుయల్ తిట్టు అన్నమాట ... 'ఒసేయ్ ముసలి ఆత్మా!' అనడం. 

మిగిలిన చాలా తిట్ల లాగా ఇది ఇంగిలీషు లో బాగుంటుంది వినడానికి. Old Soul. అందుకే నావన్నీ కొంచెం ముసలి హ్యాబిట్స్ అన్నమాట. నేను బాల్యం నుంచి స్ట్రెయిట్ గా వృద్ధాప్యం లోకి అడుగుపెట్టేసానేమో అని నా అనుమానం కూడా.  

లేకపోతే డైరీ రాయటం ఏంటి చెప్పండి? 'పదహారేళ్ళ వయసు' కి తగ్గ హాబిట్టేనా? పదహారేళ్ళ పడుచు పిల్ల కనే కలల మీద సినిమాలు తీసే వాళ్లు ఏమనుకుంటారో అనే విచక్షణ కూడా లేకుండా నేను డైరీ రాయడం మొదలు పెట్టాను. 

ఓ పది పదకొండేళ్ళు రాసాను. 

మొదటి సంవత్సరం మామూలు డైరీ లో రాసాను. తర్వాత ఎవరో ఇచ్చిన డైరీ లో కంటిన్యూ చేసాను. ఆ తర్వాత నుంచి మాత్రం ఒక్కో సంవత్సరం ఒక్కో డైరీ... గీతా ప్రెస్ వాళ్ళు 'గీతా దైనందినీ' అని ఓ డైరీ వేస్తారు. డైరీ కి ఎంత మంచి పేరు పెట్టారు చూడండి! అందులో ప్రతి రోజూ రెండు గీతా శ్లోకాలు ఉంటాయి. ఓ రెండేళ్లు ఆ డైరీ కొనుక్కున్నాను .. సికింద్రాబాద్ రైల్వే స్టేషన్ ప్లాటుఫారం నంబర్ ఒకటి మీద వీరి దుకాణం ఉంటుంది. (చెప్పానా ముసలి ఆత్మనని) 

తర్వాత నుంచి సికింద్రాబాద్ లో శ్రద్ధా బుక్ డిపో లో కొనుక్కునే దాన్ని. అక్కడ కూడా సెలక్షన్ (మా అక్క భాష లో చెప్పాలంటే చాదస్తం). సెలక్షన్ ఎందుకంటే కొన్ని డైరీల్లో ఆదివారం పూర్తి పేజీ ఉండదు. సగం పేజీ ఇస్తారు ఏవిటో .. అంటే ఏవిటి వాళ్ళ అర్ధం? ఆదివారం సగం జీవితమే జీవించమనా? లేకపోతే ఆ రోజు ఏమి విశేషాలు జరగవు అని వీళ్ళే డిసైడ్ చేసేస్తారా? అక్కడ ఉన్న డైరీల్లో ఆదివారం పూర్తి పేజీ ఉన్న డైరీ కోసం వెదుకులాట .. దొరికాక సంతృప్తి! 

ఇంక డైరీ రాయటం. వీలైనంత వరకూ రోజూ రాసేదాన్ని కానీ ఒక్కో సారి కుదిరేది కాదు. ఒకటి రెండు రోజులు స్కిప్ అయితే ఫర్వాలేదు కానీ ఐదారు రోజులు స్కిప్ అయితే మెమరీస్ తారుమారు అయ్యేవి. అమ్మ గోంగూర పచ్చడి చేసింది మొన్నా?? అటు మొన్నా? లాంటి డౌట్లు వచ్చేవి. డైరీ, పెన్ను తీస్కొని మా ఇంటి హిస్టోరియన్ అయిన అమ్మ చుట్టూ తిరిగేదాన్ని.... అమ్మ కి డైరీ రాయకపోయినా అన్నీ గుర్తు ఏంటో!!! ఈ సిట్యుయేషన్ రివర్స్ కూడా అయ్యేది ఒక్కోసారి. 

డైరీ రాయాలంటే ఇంట్లో వాళ్ళ సహకారం ఉండాలి. మిస్ అయిన ఈవెంట్స్ గుర్తు చెయ్యడానికి మాత్రమే కాదు. మన ప్రయివసీ కాపాడేందుకు కూడానూ. మా ఇంట్లో ఒక్క సారి కూడా నా డైరీ ముట్టుకోవడం కానీ, చదవాలనుకోవడం కానీ, చదివేస్తా అని బెదిరించడం కానీ చెయ్యలేదు మా వాళ్ళు. (జోకులు మాత్రం బోల్డు వేసే వాళ్ళు). 

కొన్నేళ్ల క్రితం రాయడం ఆపేసాను. Maybe I outgrew it. 

కాకపోతే జర్నలింగ్ ఇప్పటికీ చేస్తుంటాను. కాకపోతే పేపర్ మీద పెన్ను పెట్టట్లేదు. 

ఆన్లైన్ లో జర్నలింగ్ ఆప్స్ , డౌన్లోడ్ చేసుకొనేందుకు వీలుగా సాఫ్ట్వేర్లు ఉంటాయి. నేను కొన్ని ట్రై చేసాను. వాటిలో అడ్వాంటేజ్ ఏంటంటే ఫోటోలు పెట్టుకోవచ్చు, డైరీ లో లాగ పేజీ పరిమితి ఉండదు .. ఒక్కోసారి ఎక్కువ రాసుకోవచ్చు .. ఒక్కో రోజు ఓ లైన్ తో ముగించవచ్చు. పాస్వర్డ్ కూడా ఉంటుంది వీటికి. ఇవి అలవాటు అయ్యాక ఇంక డైరీలు కొనట్లేదు. 

ఉన్న డైరీలు మొన్నటి దాకా అటక మీద ఉండేవి. మొన్నే మీకు తెలుసు వాటిని కిందికి దించా అని. 

పుష్కరకాలం పాటు రాసిన నా దైనందినులు 

అప్పుడు వాటిని తిరగేస్తూ నాకనిపించింది కూడా ఇక్కడ రాసాను. 

నేను జీవితంలో ఏదైనా కొన్ని మంచి పనులు చేసి ఉంటే (చేసాను. ఊరికే వినయంగా ఉండడం కోసం అలా రాసాను) వాటిలో డైరీ రాయడం ఒకటి. నా వ్యక్తిత్వం యొక్క core ... కేంద్రబిందువు ఏంటో నాకు ఇంకా బాగా తెలిసింది అవి చదివినప్పుడు. 

డబ్బు తో కొనలేనివి ఉంటాయి అని ఎవరైనా చెప్తే నేను నమ్మే దాన్ని కాదు. డబ్బు లేని వాళ్ళు తమ ఆత్మతృప్తి కోసం చెప్పుకొనే మాటలు అనుకునేదాన్ని. కానీ ఇలాంటివి చూసినప్పుడు అనిపిస్తుంది. పాత డైరీలు చదువుకోవడం డబ్బు తో కొనలేనిది. డబ్బు కొత్త డైరీలని కొనిస్తుంది కానీ నీ పదహారేళ్లప్పుడు నవంబర్ రెండో తారీకు ఎలా గడిపావో చెప్పలేదు కదూ. 

ఎందు'క్యూ'?

నాకు క్యూ ల తో అపారమైన అనుభవం ఉంది. 

రేషన్ షాపు, బస్ పాస్ రెన్యూవల్, ఈ సేవ, సినిమా టికెట్, ట్రెయిన్ రిజర్వేషన్, సూపర్ మార్కెట్ బిల్ కౌంటర్, బ్యాంకులు, పాస్పోర్ట్ ఆఫీసు లలో కొన్నేళ్లు చెప్పులు అరగదీసియున్నాను  (ఆన్లైన్ దయ వల్ల కొన్ని తప్పుతున్నాయి!) 

మన సంప్రదాయం లో క్యూలన్నిటికి తలమానికమైనది తిరుమల క్యూ. 

తిరుమల క్యూల నిలయం ... అసలు ముందు తిరుమల దర్శనానికి వెళ్లాలంటేనే బయో మెట్రిక్ క్యూ లో నుంచోవాలి. తర్వాత అకామడేషన్ క్యూ. దర్శనం క్యూ సరేసరి. తర్వాత లడ్డూ క్యూ. ఉచిత భోజనం చెయ్యాలంటే అక్కడ కూడా క్యూ. 

ఇన్ని దైవిక, లౌకిక క్యూ లలో కొన్ని గంటలు గడిపిన అనుభవ సారం ... ఈ కింది 'క్యూ'లంకషమైన లిస్టు. 

క్యూలలో కామన్ గా కనిపించే వివిధ రకాల మనుషులు: 

అయోమయం జగన్నాధం - ఈ వ్యక్తి కి అన్నీ డౌట్లే .... అసలు ముందు తప్పు క్యూ లో అరగంట నుంచొని ఎవరో చెప్తే సరైన క్యూ లోకి వస్తారు. వచ్చాక కూడా ఒకరిద్దరి కంటే ఎక్కువ మంది తో సలహా సంప్రదింపులు జరుపుతారు ..  వీళ్ళ చేతిలోంచి పేపర్లు పడిపోతూ ఉంటాయి ... పెన్నుండదు... భీత హరిణాల వంటి చూపుల తో చుట్టూ చూస్తుంటారు ... వీళ్ళ పరిస్థితి ని చూసి ఎవరో ఒకరు వీళ్ళకి సాయం చేస్తూ ఉంటారు జనరల్ గా. 

ఈగోయిస్టు - తాను ఈ లైన్ లో నుంచోవాల్సి రావడం ఓ అవమానం గా భావిస్తారు ... చికాకు, కోపం, అసహనం ప్రదర్శిస్తూ ఉంటారు. సిబ్బంది ని అనర్హులని, అసమర్ధులని తిడుతూ ఉంటారు 

మౌని - వీళ్ళ తరహా వాళ్ళకి ఇదంతా ఎలా నడుస్తుందో తెలుసు .. తిరుమల లాంటి క్యూలలో స్తోత్రాలు పుస్తకాలు, మంచినీళ్ల బాటిల్సు, పటిక బెల్లం (షుగర్ లో అవ్వకుండా) లాంటివన్నీ అమర్చిపెట్టుకొని 'మనకెందుకు ఈ ఆలోచన రాలేదా' అని అనుకొనేలా ప్రవర్తిస్తారు. మౌనంగా తమ పని చేసుకొని వెళ్ళిపోతారు .. 

చూపరులు - లైన్ లో ఎవరేం చేస్తున్నారు, ఏ బట్టలు వేసుకున్నారు, ఇద్దరు మాట్లాడుకుంటుంటే వాళ్ళిద్దరి మధ్య సంబంధం ఏంటి? ఇలాంటివి అన్నీ గమనిస్తూ, స్కాన్ చేస్తూ ఉంటారు వీళ్ళు. వీళ్ళకి క్యూ ఎంత సేపైనా ఫర్వాలేదు. చుట్టూ ఉన్న ప్రపంచాన్నే టివి గా చేసుకుని గంటలు గంటలు నుంచోగలరు 

లైన్ పోలీసు - లైన్ లో తమ కంటే ముందుగా/క్యూ మధ్యలో ఎవరైనా చొరబడబోతే వాళ్ళని తిట్టి లైన్ వెనక్కి పంపించే బాధ్యత వీళ్లది ... వీళ్లకి ఈగోయిస్టుల సహకారం ఉంటుంది 

జోకర్ - ప్రతి క్యూ లో ఓ విదూషకుడు ఉంటాడు ... లైన్ కట్ చేసే వాళ్ళ మీద, కౌంటర్ వెనక ఉన్న సిబ్బంది మీద, అయోమయం జగన్నాధం కాండిడేట్ల మీద జోకులు వేసే బాధ్యత తీసుకుంటారు వీళ్ళు 

విప్లవకారుడు - క్యూ గంటలు గంటలు కదలకపోతే తానూ రెచ్చిపోయి అందర్నీ రెచ్చగొట్టి  గొడవ చేసే పవర్ ఉంటుంది వీళ్ళకి 

స్పెషల్ కేసు - టెర్రరిస్ట్ అటాక్, బ్యాంకు దోపిడీ, hostage డ్రామా సినిమాల్లో ఓ గర్భిణీ స్త్రీ కంపల్సరీ ఉన్నట్టు గా క్యూ లలో ఓ 'స్పెషల్ కేసు' కంపల్సరీ గా ఉంటారు. వీళ్ళకి ఏదో ఒక ఎమర్జెన్సీ ఉంటుంది .. అది నిజంగా valid అయ్యుంటుంది ...  అప్పటికి నాలుగైదు గంటల నుంచి నుంచున్న వారందరి సహనం, మానవత్వం ఈ 'స్పెషల్ కేసు' వచ్చి పరీక్షించినట్టవుతుంది. 

ఇంక ఆఖరి కేటగిరి ...  

లైన్ లో కనిపించని వారు - వీళ్ళకి ప్రతీ చోటా 'తెలిసిన' వాళ్ళుంటారు. లైన్ లో నుంచోవాల్సిన 'ఖర్మ' వీళ్ళకి పట్టదు ... వీళ్ళంటే అందరికీ ఒళ్ళు మంట. 

నేను ఏ కేటగిరి అంటారా? సందర్భాన్ని బట్టి పై వాటిలో ఓ వేషం వేస్తూ ఉంటాను. 

క్యూ లో నుంచోవడం ... ఇది మానవ సహజం కాని పని. 

బెల్లం చుట్టూ ఈగలు క్యూ లో ఉండవు. ఒకరి తర్వాత ఒకరు అనేది అసలు ప్రకృతి లో లేదు. 

అవసరార్ధం మనిషి తోటి మనిషి ని ట్రెయిన్ చేసి తెచ్చుకున్న పద్ధతి - క్యూ. 

అందుకే మనకి ఇది అంత బాగా ఫాలో చెయ్యడం రాదు. 

మన దేశంలోనే క్యూ లు ఇలా అనుకుంటే మీలో దేశభక్తి కొరవడినట్టే. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలో కూడా క్యూలు పాటించేలా చెయ్యడం ఒక్కోసారి కష్టమే అవుతూ ఉంటుంది. 

అమెరికా లో మాల్స్ లో కొన్ని బ్రహ్మాండమైన డిస్కౌంట్లు ఉన్న సేల్స్ జరుగుతూ ఉంటాయి క్రిస్మస్ టైం లో ... అప్పుడు తొక్కిసలాటలు, తోపులాటలు కామన్ గా చూడొచ్చు. 

నాకు ఓ భయం ఉంది. కొన్ని సినిమాల్లో స్వర్గం ముందు, నరకం ముందు క్యూ ఉన్నట్టు చూపిస్తారు కదా. చచ్చిపోయి, ఆత్మ అయ్యాక కూడా క్యూ ల నుంచి ముక్తి లేదా?! అక్కడ 'తెలిసిన' వాళ్ళని పట్టుకోవడం ఎలా? 

x

అమ్మ కావాలి

తెలుగు ని 'ఇటాలియన్ అఫ్ ది ఈస్ట్'  అని నికోలో డి కాంటి (Niccolò de' Conti) అనే ఓ ఇటాలియన్ పదహారో శతాబ్దం లో అన్నాడు. ఇతను ఒక వర్తకుడు. సాహితీవేత్త కాదు. ఆ మాట కూడా కాంప్లిమెంట్ ఏమీ కాదు. అది ఒక ఫాక్ట్ మాత్రమే. 

ఇటాలియన్ పదాలు కూడా మన భాషలో పదాల లాగా అచ్చులతో ముగుస్తాయి అని ఉద్దేశం. మనోళ్లు దాన్ని ఓ కాంప్లిమెంట్ గా భాషా పరిరక్షణ వ్యాసాలలో, ఆవేశంగా వేదికల మీద ప్రసంగాల్లో వాడేస్తూ ఉంటారు. నిజానికి ఇలా అచ్చులతో ముగిసే పదాలున్న భాషలు చాలా ఉన్నాయి ప్రపంచం లో. విజయనగర సామ్రాజ్యం లో వాణిజ్యం నిమిత్తం వచ్చి 'మీ భాష కూడా మా భాషలానే ఉందిరోయ్' అన్నాడు అంతే. 

మనం 'ఒక తెల్ల వాడు మనని భలే పొగిడేసాడు' అనుకొనేసాం. ఇప్పుడు మనం భాష ని మర్చిపోయినట్టు అప్పుడు సెల్ఫ్ రెస్పెక్ట్ ని మర్చిపోయాం. అసలు సెల్ఫ్ రెస్పెక్ట్ మర్చిపోయాం కాబట్టే భాష ని కూడా వదిలేసుకుంటున్నాం అనిపిస్తుంది నాకు. 

అసలు ఒక భాష ని ఇంకో భాష తో పోలిస్తే దానికి విలువ రావడమేంటి ఖర్మ! 

తెలుగు భాష - ప్రపంచం లో ఉన్న భాషలన్నిటిలోకి గొప్పది, అందమైనది, శ్రావ్యమైనదేమీ కాదు. అన్ని భాషలూ తెలియకుండా ఈ స్టేట్మెంట్ ఇవ్వలేం. అన్ని భాషలు తెలిస్తే ఈ స్టేట్మెంట్ అసలు ఇవ్వం. ఏ భాషలో అందం దానికి ఉందని తెలుస్తుంది కాబట్టి. 

తెలుగుకున్న ఏకైక ప్రత్యేకత మన మాతృభాష కావడం. 

మా అమ్మ అందరికంటే తెలివైనది, అందమైనది, డబ్బున్నది కానక్కర్లేదు.. నేను ఆవిడని ప్రేమ గా చూసుకోడానికి. అదే సూత్రం భాష కి కూడా వర్తిస్తుంది అనుకుంటాను. ఎందుకంటే తెలుగు ని వేరే భాషలతో పోల్చి దాని గొప్పతనాన్ని బలవంతంగా ప్రూవ్ చేసే బదులు దాన్ని ఎలా రక్షించుకోవాలో చూస్కుంటే బాగుంటుంది అంటాను. 

నా చేతి రాత లో ఓ అన్నమయ్య కీర్తన 

నేను నాలుగో తరగతి నుంచి సిటీ లో పెరిగాను. ఇంగ్లీష్ మీడియం లో చదువుకున్నాను. అయినా తెలుగు దూరం కాకపోడానికి కారణం ఖచ్చితంగా ఇంట్లో వాతావరణమే. (ఆ తర్వాత నాకు పర్సనల్ గా భాషల పిచ్చి పట్టిందనుకోండి. అది వేరే విషయం.)

తెలుగు భాష ని గురించిన బెంగ గురించి నేను వింటూ ఉన్నాను కానీ అది ఎంత పెద్ద సమస్యో తెలియలేదు ... సిటీ లో నా తెలుగు ఫ్రెండ్స్ లో తెలుగు చదవడం, రాయడం అతి తక్కువ మందికి వచ్చు అని తెలిసే దాకా. 

దానికంటే బాధ కలిగించే విషయం ... వాళ్ళకి అది నేర్చుకోవాలన్న ఇంటరెస్ట్ లేదని. ఒకే సారి తెలుగు లో రాయబడిన పుస్తకాలన్నీ ఓ నిట్టూర్పు వదిలినట్టు అనిపించింది. వాటి అందం వాళ్లకి చేరే అవకాశం లేదు కదా. 

ఇదే కదా సమస్య. భాష ని విస్మరిస్తే దాని తో పాటు వారసత్వంగా వచ్చే ఎన్నో గొప్ప విషయాలు కూడా మరుగున పడిపోతాయి. 

నేను సిటీలో గమనించిన కొన్ని విషయాలున్నాయి... భాషాపరంగా. 

2018 లో తెలంగాణ లో కంపల్సరీ గా అన్ని సిలబస్ ల వాళ్ళకి తెలుగు నేర్పించాలి అనే జి ఓ రాకముందు కాన్వెంట్స్ లో తెలుగు బాగా ఇగ్నోర్ అయింది. ఒకసారి తెలుగు పద్యాల వేసవి శిబిరం అని పెట్టాం మేము. అక్కడికి వచ్చిన పిల్లల్లో ఇదే గమనించాము. ఖరీదైన కార్పోరేట్ స్కూల్స్, కాన్వెంట్స్ లో చదివే పిల్లలు వాళ్ళు. వాళ్ళలో కొంతమందికి తెలుగు వరసగా మాట్లాడటం రాదు. తెలుగు పద్యం ఇంగిలీషు లో రాసి నేర్పవలసి వచ్చింది. ఆ శిబిరానికి వాళ్ళని తీసుకురావడం వారి తల్లిదండ్రుల తెలుగు ప్రేమ ని చాటింది. కానీ ఇలాంటివి పట్టించుకోనిది ఎంత మంది? 

తెలుగు రాష్ట్రాలలో లేని తెలుగు వారు కూడా భాష కి దూరమయ్యారు. ఆర్మీ, నేవీ లోని తెలుగు వారి పిల్లలకైతే అసలు తెలుగు తో టచ్ ఏ లేదు. (ఇంట్లో ఎవరో ఒకరు పట్టుబట్టి  తెలుగు నేర్పిస్తే తప్పించి)

ఆర్ధిక తరగతి పెరుగుతున్న కొద్దీ తెలుగు పరపతి తగ్గుతూ ఉండడం గమనించాను. 

ఇది ఒక్క మన భాష సమస్య మాత్రమే కాదు. భారత దేశం లో ప్రతి భాష ది. 

ఉగాండా లో అయితే కొత్త తరం మిడిల్ క్లాస్ తల్లి దండ్రులకి మన లాగా ఇంగ్లీష్ పిచ్చి పట్టుకుందిట. వారి భాషలంటే ఒకింత అసహ్యం కూడా ఉందిట వాళ్ళకి. అందుకే ఆ భాషలో అనర్గళంగా మాట్లాడే తాతయ్య, నానమ్మ, అమ్మమ్మల నుంచి తమ పిల్లల్ని దూరం చేసేస్తున్నారట! యాభై భాషలు అక్కడ అంతరించిపోయే ప్రమాదం లో ఉన్నాయట! 

మీడియా లో ఉన్నప్పుడు, సినిమాలకి పని చేస్తున్నప్పుడు చాలా మంది తెలుగు నటీనటులకు తెలుగు చదవటం రాకపోవడం చూసాను. తమాషా గా తెలుగు వారు కాని వారు కొంతమంది తెలుగు అనర్గళంగా చదివేసి, మాట్లాడేసి, రాసేసి అర్ధం చేసేస్కోవడం కూడా చూసాను! 

భాష కి దూరమవ్వడం వల్ల చాలా సమస్యలు కనిపించాయి నాకు. ముందు చెప్పినట్టు గా కొన్ని గొప్ప పుస్తకాలు చదివి కొందరు గొప్ప తెలుగు రచయితల భావాలు అర్ధం చేసుకొనే అవకాశం ఉండదు. ఇది గొప్ప లోటు. దీన్ని ఎన్ని పరభాషా పుస్తకాలయినా పూడ్చలేవు. 

కొన్ని తెలుగు వాడుకలు, సామెతలు... ఇవన్నీ వాళ్ళకి అర్ధం కావు... మరుగున పడిపోతున్నాయి. 

ఏ ఆర్ధిక తరగతి నుంచి కంపెనీల సీఈఓ లు, మేధావులు, నిపుణులు, దాతలు, డెసిషన్ మేకర్స్ వస్తారో వారికి తెలుగు రాకపోవడం చాలా పెద్ద ట్రాజెడీ. 

ఇంకోసారి ఇంకో శిబిరం పెట్టాం మేము. తెలుగు దేశభక్తి గీతాలది. ఒక్కరే వచ్చారు ఈ సారి. అందులో కూడా తండ్రి తెలుగు, తల్లి ఇంకో భాష. ఆ పాప కి రెండేళ్లే. కానీ ఇంగ్లీష్ చక్కగా మాట్లాడుతోంది. (ప్లే స్కూల్స్ లో ఇంగ్లీష్ ఉంటుంది.. తెలుగు ఉండదు కదా). 

వారికి మేము ఒకటే చెప్పాము .. పాప చాలా లక్కీ... తలిదండ్రుల ఇద్దరి మాతృభాషలు నేర్చుకొనే అవకాశం ఉంది అని. 

నాకు అదే అనిపిస్తుంది. ఎవరి మాతృభాష లో వాళ్ళకి మినిమమ్ చదివే రాసే జ్ఞానం ఉంటే ఎంత బాగుణ్ణు! ఏ భాషా చచ్చిపోకుండా ఉంటే ఎంత బాగుణ్ణు!

ముఖ్యంగా అందరూ తెలుగు చదవడం రాయడం గబగబా నేర్చేసుకొని నా బ్లాగు చదివితే ఎంత బాగుణ్ణు! (అసలు ఇదంతా రాయడానికి నా ఈ స్వార్ధమే కారణమా?)

జీవితం లో కొన్ని ముఖ్యమైన విషయాలు చాలా సూక్ష్మంగా ఉంటాయి. రోజూ ఓ కుటుంబం అంతా కూర్చొని భోజనం చేస్తుంది. ఇది చిన్న విషయం. కానీ అలా కలిసి తినటం వల్ల ఆ కుటుంబం కలిసి ఉంటుంది... పిల్లలు సెక్యూర్ గా ఫీలవుతారు... భార్యాభర్తల బాండింగ్ పెరుగుతుంది. ఒక కుటుంబం ఎందుకు సంతోషంగా ఉంది అంటే 'వారు కలిసి తింటారు కాబట్టి' అని ఎవరూ గుర్తించలేకపోవచ్చు కూడా. 

మాతృభాష పరిరక్షణ కూడా ఇలాంటిదే అని నా అభిప్రాయం. మనం గ్రహించని చాలా లాభాలు ఉన్నాయి భాష ని రక్షించుకుంటే. మన ఊహకి అందని చాలా నష్టాలు ఉన్నాయి ... భాష ని మర్చిపోతే. కొన్ని మనం ఇప్పటికే అనుభవిస్తున్నాం కూడా. 

• సాహిత్య పరంగా  - తెలుగులో గొప్ప  పుస్తకాలని ఇంగ్లీష్ లోకి తర్జుమా చేయడం, తెలుగు పద్యం, అవధానం లాంటి సాహితీ ప్రక్రియలని ప్రపంచానికి తెలియచేయటం వంటివి
• సాంస్కృతికంగా - తెలుగు పద్ధతులు, కళలు, ప్రాచీన తెలుగు మేధస్సు, తెలుగు చరిత్ర మరుగున పడిపోవటం
• ఆర్ధికంగా - ముందే చెప్పినట్టు స్పెండింగ్ పవర్ (ఖర్చు చేసే శక్తి) ఉన్న ఎగువ తరగతుల వారు తెలుగు కి సంబంధించిన కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనకపోవడం/స్పాన్సర్ చెయ్యకపోవడం, తత్సంబంధమైన వస్తువులు కొనుగోలు చెయ్యకపోవడం, ఆదరించకపోవడం
• మేధోపరంగా - కంప్యూటర్ లో/ఫోన్ లో తెలుగు టైప్ చెయ్యడం లో ఉన్న ఆనందమే వేరు.. ఇది సాధ్యం అయింది అంటే అర్ధం .. ఓ కంప్యూటర్ నిపుణుడికి తెలుగు భాష వచ్చు. ఇది చిన్న ఉదాహరణ. ఇంకా భాష ని కొత్త పుంతలు తొక్కించే అవకాశాలు ఎన్నో. (నా పర్సనల్ డిమాండ్ .. ఆన్లైన్ లో తెలుగు లో ఇంకా బోల్డు ఫాంట్స్ రావాలి ) ఇవన్నీ తెలుగు భాష రాకపోతే ఎలా సాధ్యమవుతాయి? 

చివరిగా..  

• నైతికంగా - మాతృభాష ని మర్చిపోయే జాతి గురించి ఏం గొప్పగా చెప్పగలం? గతాన్ని మర్చిపోయే జాతి కి ఏ పాటి భవిష్యత్తు ఉంటుంది? 

#metoo

ఈ పోస్టు లో ప్రముఖుల పేర్లు, లైంగిక వేధింపుల వివరాలు ఆశిస్తే మీరు ఇక్కడే చదవడం ఆపేయచ్చు. 

నేను వ్యక్తిగతంగా చూసిన, సహించిన.. సహించని కొన్ని అనుభవాలు, వాటి వల్ల అమ్మాయిల జీవితాలు ఎలా negative గా ఎఫెక్ట్ అవుతున్నాయో చెప్తాను. 

ఇది చాలా వ్యక్తిగతమైన పోస్టు. రాయడం చాలా కష్టం కూడా అవుతోంది. కానీ ఎందుకో ఈ టాపిక్ avoid చెయ్యాలనిపించట్లేదు. 

#metoo అని బయటికొచ్చిన ఆడవాళ్ళందరూ ఒకటే మాట అంటున్నారు ... ఈ గుండె బరువు దింపేసుకోవాలని చెప్పుకుంటున్నామని. నేనూ అంతే. 

నాకు ఐదు-ఆరేళ్ళ వయసు అప్పుడు... వీధి చివర ఓ pervert రోడ్డు మీద నుంచొని వెకిలి చేష్టలు చేసేవాడు .. నలుగురు ఐదుగురం కలిసే స్కూల్ కి వెళ్ళేవాళ్ళం ... అయినా వాడు భయపడే వాడు కాదు. కానీ మా పిల్లలందరికీ వాడంటే భయం. వాడు చేసేవాటిలో ఏదో తప్పు ఉంది .. ఏదో harm ఉంది అని తెలుస్తూ ఉండేది. ఇంక ఒక్కళ్ళం వెళ్లాల్సి వస్తే బిక్కచచ్చిపోయేవాళ్ళం. వాడు రోడ్డు మీద లేకపోతే ఎంత రిలీఫ్ గా ఉండేదో. ఇది తాడేపల్లిగూడెం లో. 

హైదరాబాద్ లో మా వంటింటి కిటికీ లోంచి రైల్వే ట్రాక్ కనిపించేది. అక్కడా ఇలాంటి అనుభవమే. ఆ ఇంటి నుంచి మేము వెళ్ళిపోడానికి అది ముఖ్యకారణమైంది. 

నాలుగో తరగతి లో ఉండగా మా స్కూల్ లోనే ఏడో తరగతి చదువుకొనే ఓ అబ్బాయి ఆధ్వర్యం లో ఓ బాయ్స్ గ్యాంగ్ నేను ఇంటికొచ్చే దారంతా కామెంట్లు చేస్కుంటూ వెంట వచ్చేవారు. చాలా కోపంగా, భయంగా, చికాకుగా ఉండేది. చివరికి ఇంట్లో చెప్తే అమ్మ వాళ్ళని పిలిచి మాట్లాడింది. అప్పుడు ఆ సమస్య కొంచెం తగ్గింది. 

ఇంక ఎనిమిదో తరగతి లో సిటీ బస్సెక్కి స్కూల్ కి వెళ్లాల్సి వచ్చేది. బస్ స్టాప్ లో, బస్సులో, కాలనీ లో ... ఎవరో ఒకళ్ళు తగిలేవారు. ఎంత stressful గా ఉండేదో చెప్పలేను. 

స్కూల్ మారిపోయాను. ఇంటి దగ్గర స్కూల్ లో చేర్పించారు. 

పోకిరీలు ఇక్కడా ఉండేవారు. అమ్మ పిలిచి మాట్లాడినా వాళ్లలో మార్పు లేదు. 

ఇల్లు కూడా సేఫ్ కాదు ఇలాంటి వాటి నుంచి అనిపించే అనుభవాలు కూడా జరిగాయి. 

ఇంకా పెద్దయ్యాక పెరిగాయి కానీ తగ్గలేదు. Music students గా ఉన్నప్పుడు సంగీతం, డాన్స్  కచేరీలకి బాగా వెళ్ళేవాళ్ళం. రవీంద్ర భారతి లాంటి ఆడిటోరియమ్స్ లో .. మా తోటి మగవాళ్లు ఉన్నా కూడా... ఈ perverts కి భయం ఉండదు. ఎన్ని కచేరీలు మధ్యలోంచి వచ్చేసామో. 

ఆడిటోరియమ్స్ లో కానీ, బస్సుల్లో కానీ కూర్చున్న సీటు కి కింద గాప్ ఉంటుంది. ఈ రోజుకీ అలా ఉంటే ముళ్ల మీద కూర్చున్నట్టే కూర్చుంటాను. వెనక ఎవరున్నారో చూసి గానీ ప్రశాంతంగా ఉండలేక పోతాను. థియేటర్ లో సినిమా చూడాలంటే అన్నిటికంటే వెనక రో బుక్ చేస్కుంటాం ఈ భయానికి... ఈ రోజుకి కూడా. 

వీళ్ళు ముక్కూమొహం తెలియని వాళ్ళు. వీళ్ళ మీద కోపం, కసి ఎలా తీర్చుకోవాలో తెలీదు. 

ఇంక మనకి బాగా తెలిసి, మనం respect చేసే వాళ్ళు కలిగించే బాధ వేరే కేటగిరి అని చెప్పచ్చు. 

మన కంటే చాలా పెద్దవాళ్ళు, పెళ్లయిన మగవాళ్ళు, సమాజం లో మంచి హోదాలో ఉన్నవాళ్లు, సత్కారాలు బిరుదులూ పొందిన టాలెంటెడ్ వాళ్ళూ   .. . flirting, కొంటె మాటలు మొదలుపెడతారు. ప్రొఫెషనల్ వాతావరణం లో కూడా ఇలాగే చేస్తారు. 

ఓ సారి music students గా ఉన్నప్పుడు కాలేజీ లో ఏదో కాన్ఫరెన్స్ జరిగింది...హెల్ప్ కోసం స్టూడెంట్స్ గా మమ్మల్ని రమ్మంటే వెళ్ళాం.  అందరూ సంగీత కళాకారులే కదా అని. వెళ్లకుండా ఉండాల్సింది అని ఎన్ని సార్లు అనుకున్నామో తర్వాత లైఫ్ లో. మనం గౌరవించే వాళ్ళ ని అసహ్యించుకోవడం అంత సులువైన పని కాదు. It was the end of our innocence. 

చిన్నప్పుడు అనుకునేదాన్ని .. పెద్దయితే ఇవేవీ ఉండవని. Wrong. 

పోనీ పెళ్లవ్వనందువల్ల ఇలా మాట్లాడతారేమో అనుకునేదాన్ని. Wrong.

ఈ వేధింపులు .. మాటల్లో అయినా చేష్టల్లో అయినా .. చాలా లైఫ్ ఛేంజింగ్ గా ఉంటాయి. 

ఇల్లు మారడాలు, స్కూల్ మారడాలు కాక ఇవి ఇంకా చాలా విషయాల్లో negative ప్రభావం చూపుతాయి. 

నాకు దేవుడి ఉనికి మీద అనుమానం కలిగింది ఈ సంఘటనల వల్లే. దయాసాగరుడు అని చెప్పుకొనే భగవంతుడు ఇవన్నీ ఎలా జరగనిస్తున్నాడు అని కోపం వచ్చేసేది. 

ఇందులో నా తప్పు ఉందేమో అని కుమిలిపోయిన రోజులున్నాయి.  

చూడటానికి బాగుంటే టార్గెట్ చేస్తారేమో అని జుట్టు సరిగ్గా దువ్వుకోకపోవడం, నచ్చిన బట్టలు వేసుకోకపోవడం, చాలా తక్కువగా మాట్లాడటం, invisible గా ఉండాలని కోరుకోవడం .. ఇవన్నీ ట్రై చేసాను. నా పర్సనాలిటీ నే మార్చేసుకున్నాను కొన్ని ఏళ్ళు.

తోటి ఆడవాళ్ళ నుంచి ఎక్కువ సపోర్ట్ ఉండేది కాదు ఈ విషయం లో. బస్సుల్లో ఎన్నో సార్లు నేను మాట్లాడినా ఆడవాళ్లు మౌనంగా ఉండేవారు .. పైగా నన్ను విచిత్రంగా చూసేవారు. 

ఆఫీసుల్లో కూడా సీనియర్ పోస్టుల్లో ఉన్న ఆడవాళ్లు ఈ harrassment కి వాళ్ళ ఉదాసీనత తో ఒక రకంగా సపోర్ట్ చేసేవారు. మన గోడు చెప్పుకుంటే 'ఆయన అంతే' అనేవారు. పట్టించుకున్నందుకు, సద్దుకుపోనందుకు  మనకి క్లాస్ పీకుతారు.

కొన్ని శతాబ్దాల ఆడవారి తపస్సు ఫలించి ఈ #metoo movement లాంటివి వస్తున్నాయి అనిపించింది నాకు. 

ఇప్పుడు వాళ్ళ చేదు అనుభవాలతో బయటికి వస్తున్న ఆడవారిని 'ఇన్నేళ్లూ ఎందుకు మాట్లాడలేదు?' అని మాత్రం అడగకండి. వాళ్లు చెప్పుకోడానికి ఇప్పుడు రెడీ అయ్యారు. వినడానికి బహుశా ఈ ప్రపంచం కూడా ఇప్పుడే రెడీ అవుతోంది. 

ఎవరు చేసిన ఖర్మ ...

మనోళ్ళకి ఆధ్యాత్మిక IQ ఎక్కువ. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత లాంటివి పనికట్టుకు చదవకపోయినా కర్మ సిద్ధాంతాలు, స్థితప్రజ్ఞత్వాలు, పూర్వ జన్మ సుకృతాలు, సంచిత పాపాలు ఇలాంటివి తెలుసు. ఇవి మన డి ఎన్ ఏ లో ఉన్నాయేమో! 

మన జీవితం లో ట్రాజెడీ లని ప్రాసెస్ చేసే విషయం లో మన లోని ఈ ఆధ్యాత్మికత బాగా పనికొస్తుంది అనుకుంటాను. ఏదైనా దొరకకపోయినా, చేజారి పోయినా, బాధ కలిగినా, ఎవరైనా పోయినా ... ఎటువంటి ప్రతికూల పరిస్థితి అయినా సరే .. ఆధ్యాత్మికత, వేదాంతం, తాత్వికత లు  సందు చివర దొరికే అరటి పళ్ళలాగా అన్ని సీజన్లలో పెద్ద ఖర్చు పెట్టకుండా అందుబాటులో ఉంటూ ఉంటాయి. 

మనం జీర్ణం చేసుకున్న ఈ ఆధ్యాత్మికత లో చాలా ముఖ్యమైనది - కర్మ సిద్ధాంతం. మన దేశం లో పుట్టిన పదేళ్ల వాడిని కర్మ సిద్ధాంతం గురించి అడిగితే చెప్తాడని నాకో గుడ్డి నమ్మకం.

అయితే ఎవరి దగ్గర ఏది ఎక్కువ ఉంటుందో, వాళ్ళు ఆ ఆస్తిని విచ్చలవిడిగా విచక్షణ లేకుండా వాడేస్తారని మనిషి చరిత్ర చెప్తుంది. 

అమెరికా తన అధికారాన్ని ఇలాగే వాడుతుంది. మనం మనం ఆధ్యాత్మికత ని అలాగే వాడతాం. 

అన్నిటికంటే నాకు ironical గా అనిపించేది ... ఎంతో ఉన్నతమైన ఈ ఆధ్యాత్మికత ని తోటి మనిషిని జడ్జ్ చెయ్యడానికి, హీనంగా చూడ్డానికి, స్వార్ధాన్ని కప్పి పుచ్చుకోడానికి వాడటం. 

 As you sow, so shall you reap అంటుంది కర్మ సిద్ధాంతం. (స్థూలంగా). 

మంచి చేస్తే మంచి. చెడు చేస్తే చెడు. 

అయితే ఆధ్యాత్మికత కి ఓ రూల్ ఉంది. It's personal. చాలా వ్యక్తిగతమైన విషయం ఇది. 

నీ జీవితానికి మాత్రమే ఆపాదించుకోవాలి. 

పక్కోళ్ళ జీవితం లో మనం చూసిన ముక్క ని తీస్కొని దానికి ఆపాదించకూడదు. 

వాడు ఎంత చెడ్డవాడు .. అయినా వాడికి ఏం కాదు చూడు అంటారు. పెద్దెదో వాడి లైఫ్ అంతా తెలిసిపోయినట్టు. త్రికాలజ్ఞానులు మాత్రమే నిజంగా ఆ చెడ్డవాడు ఎప్పుడు ఎలా కర్మఫలం అనుభవిస్తాడో చెప్పగలరు. (అయినా వాళ్ళు చెప్పరనుకోండి ... అలాంటి వాళ్ళకే త్రికాలజ్ఞానం వస్తుంది ఏవిటో) 

నాకు ఇంకా బాధ కలిగించేది ఏంటంటే వికలాంగులను, విధి వంచితులను చూసి 'వాళ్ళు ఏ  జన్మలో ఏం చేసారో మరి' అంటారు. అలా కర్మ సిద్ధాంతం భుజం మీద నుంచి జడ్జింగ్ అనే తుపాకీ పేలుస్తారు. 

ఇది రివర్స్ calculation. మంచి చేస్తే మంచి. చెడు చేస్తే చెడు. వాడికి చెడు జరిగింది కాబట్టి వాడు ఖచ్చితంగా ఏదో చెడు చేసుంటాడు అని లెక్కగట్టేస్తారు. 

ఇలా అన్నప్పుడు రెండు తప్పులు జరుగుతున్నాయి అని నా అభిప్రాయం 

1. కర్మ సిద్ధాంతం లో cause-effect ని అర్ధం చేస్కోవడం అంత సులువు కాదని పెద్దవాళ్ళు చెప్తారు. బౌద్ధులు Endless knot (అంతం లేని ముడి) అనే ఓ చిహ్నాన్ని వాడతారు .. అది చూస్తే తెలుస్తుంది ..కర్మ సిద్ధాంతం ఎంత సూక్షమైనదో. 

Endless Knot 

మన డి ఎన్ ఏ కి ఆధ్యాత్మికత ఉంది అనడానికి సాక్ష్యం మనం నిత్యం వేసే ఈ endless knot ముగ్గు 

దీని ఆది, అంతం ఎక్కడున్నాయి చెప్పండి? ఇలా సగం సగం అర్ధం చేసుకున్న సిద్ధాంతాలతో మనం జడ్జి చెయ్యడం మొదటి తప్పు. 

2. రెండోది, ఎంత గొప్ప జ్ఞానమైనా, సిద్ధాంతమైనా, వేదాంతమైనా మానవత్వానికి, ప్రేమకి అతీతమైనది కాదు. వాడి కర్మ ఫలం వాడు అనుభవిస్తున్నాడని పెదవి విరిచేస్తే compassion, empathy, సానుభూతి .. వీటికి స్థానం ఏది? 

ఒక్కోసారి మంచి చేసే వాళ్ళకి మంచి ఫలితాలే రావు అని మనం చూస్తుంటాం. ఈ సిద్ధాంతాన్ని దానికి ఆపాదించేసి 'ఇంకెందుకు మంచి చెయ్యడం' అని దారి తప్పేస్తూ ఉంటాం కూడా. 

సమాజం లో జరిగే చాలా వివక్షలని జస్టిఫై చేసుకోడానికి  కూడా కర్మ సిద్ధాంతాన్ని వాడేశారు. 

బానిసలు, బాల విధవలు, అంటరానివాళ్ళు, నిరుపేదలు, శారీరక మానసిక వికలాంగులు, రోగిష్టులు, పిల్లలు వదిలేసిన తల్లిదండ్రులు, తల్లిదండ్రులు వదిలేసిన పిల్లలు, అవకాశాలు రాని ఆర్టిస్టులు, అర్ధాయుష్కులు, రెక్కాడినా డొక్కాడని వాళ్ళు ...  వీళ్ళందరూ 'పూర్వజన్మ లో యేవో పాపాలు చేసిన వారే' అనేసారు. మళ్ళీ ఇదో వివక్ష! అదృష్టవంతులు vs దురదృష్టవంతులు. పూర్వ జన్మల్లో మేం మంచి చేసాం తెలుసా అని ఆధ్యాత్మికత ని కూడా ఈగో బూస్ట్ గా వాడేసేవాళ్ళు. ఎవరు చేసిన ఖర్మ వాళ్లే అనుభవించాలి అనే పీనల్ కోడ్ ముసుగు తొడుక్కున్నారు ఇంకొంత మంది స్వార్ధపరులు. 

కానీ కొంత మంది సానుభూతి తో, మానవతా దృక్పథం తో వారి కర్మ సంచితాలు, పూర్వజన్మ సు/దుష్కృతాలు బాలన్స్ షీట్ వెయ్యకుండా వాళ్ళ బాధల్ని అర్ధం చేసున్నారు. కొంత మంది వారి జీవితాలని మార్చే సంస్కరణలు తీసుకొచ్చారు. తీసుకొస్తున్నారు. 

కర్మయోగులంటే వాళ్ళు. ఎవరి కర్మ కి వాళ్ళని వదిలెయ్యని వాళ్ళు. 

అటక - ఒక టైం మెషీన్

కొన్ని రోజుల కిందట అటకెక్కాను. 

ఏదో craft కి కొన్ని వస్తువులు కావాలి. అవి ఏవైనా దొరుకుతాయేమో అని. 

ఎలక్షన్ మేనిఫెస్టో లో ఉన్నవి ఎన్నికలు అయిపోయాక మారిపోయినట్లే నేను అసలు ఎందుకు అటకెక్కానో ఆ ఉద్దేశం అటకెక్కించేసి ఓ ఐదారు కార్టన్లు దించుకున్నాను. 

ఈ కార్టన్ల లో నా బాల్యం, కౌమారం నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. యవ్వనం ఇంకా కార్టన్ల లో కి చేరలేదులెండి. I am not that old. 

నేను చిన్నప్పుడు ఆడుకున్న బొమ్మలు ... మా తాతగారు కొనిచ్చిన బిల్డింగ్ సెట్స్ .. ప్లాస్టిక్ వి. అమ్మ షోకేస్ లో పెట్టే కొన్ని బొమ్మలు రెండు జిరాఫీలు, రెండు జింకలు, రెండు కుందేళ్లు... ఓ కోర్టు రూమ్ సీన్ .. ఒక జడ్జి, ఒక ముద్దాయిలని నిలబెట్టే బోను, ఒక దొంగ.. అతనికి ఇరువైపులా అతన్ని గొలుసులతో పట్టుకున్న పోలీసు కానిస్టేబుళ్లు .. తమాషా ఏంటంటే దొంగ బొమ్మ ఆ మధ్య నుంచి ఊడిపోయింది .. బొమ్మల్లో కూడా దొంగ తప్పించేస్కున్నాడు! 

మా నాన్న గారు నాకు కొనిచ్చిన మొదటి బొమ్మ .. లియో కంపెనీ వాళ్ళ గూడ్స్ ట్రెయిన్ .. దాని నుంచి 'కీ' ఇస్తే వచ్చే మ్యూజిక్కు. ..ఆ ట్రెయిన్ బొమ్మ నుంచి వచ్చే సంగీతమే sound track of my childhood అండీ. It fills me with nostalgia. (నోస్టాల్జియా కి ఒక మంచి తెలుగు మాట చెప్పి పుణ్యం కట్టుకోండి ఎవరైనా ప్లీజ్)

భారత దేశం లాగానే ఈ ట్రెయిన్ కి ఓ పూర్వ వైభవం ఉంది. సంగీతం రావడం తో పాటు ఇది ముందుకి నడిచేది. ఓ ఎలుగు బంటి బొమ్మ స్టీమ్ వచ్చే దగ్గర ఉండేది .. అది పైకి కిందికి కదులుతూ ఉండేది. ఈ ట్రెయిన్ కి రెండు బోగీలు కూడా ఉండేవి. ఇప్పుడు...  

ఆ ఎలుగుబంటి లేదు .. 

ఓ బోగీ లేదు .. 

ఏ కదలికా లేదు.

ఈ ట్యూన్ మాత్రం మిగిలింది. 

ఊఁ . 

బొమ్మల తర్వాత బయటికొచ్చాయి నా పర్సనల్ డైరీలు. ఓ పదేళ్ల పాటు రాసాను డైరీలు. అవి అలా తిరగేసాను ... అప్పుడు రెండు విషయాలు అనిపించాయి. 

1. నేను చాలా మారానని.

2. నేను అస్సలు మారలేదని. 

ఆ తర్వాత నేను లెక్చరర్ గా పని చేసిన రెండేళ్లలో నా స్టూడెంట్స్ నాకిచ్చిన గిఫ్ట్స్ కనిపించాయి. 

నా మొదటి జీతం తో కొనుక్కున్న డ్రెస్సింగ్ టేబిల్ బిల్ కనిపించింది. 

నావి కొన్ని పాత స్క్రిప్ట్స్ కనిపించాయి. 

ఈ స్క్రిప్ట్స్ చదవడం భలే థ్రిల్లింగ్ గా ఉంటుంది. అప్పటి నా నమ్మకాలు, లెవెల్ అఫ్ ఎక్స్పీరియన్స్ .. ఇవన్నీ తెలుస్తాయి వాటి వల్ల. 

ఒక మంచి స్క్రిప్ట్ లక్షణం ఏంటంటే it has to age well. చింతకాయ పచ్చడి లాగా. మంచి స్క్రిప్ట్ కాకపోతే బూజు పడుతుంది.. అది పారేయడమే. మంచి స్క్రిప్ట్ అయితే ఇన్నేళ్ల తర్వాత కూడా అది చదివితే relevant గా అనిపించాలి. దాన్ని రాసిన ఉద్దేశం నెరవేరాలి. కామెడీ అయితే నవ్వు రావాలి. stale అయిపోకూడదు.  

అలా ఓ ఇంగ్లీష్ కామెడీ నాటకం బయటపడింది. ఆరేళ్ళ క్రితం రాసింది. It is still funny. ఆ స్క్రిప్ట్ కి 'discovery of the day' అవార్డు ఇచ్చాను. ఆ నాటకం వేసే ప్రయత్నాల్లో ఉన్నాను ఇప్పుడు. 

అలాగే నేను ఎమ్ ఏ ఇంగ్లీష్ చదువుకున్నప్పుడు రాసుకున్న నోట్స్ .. మరీ ఇంత సిన్సియర్ గా చదివేసానా అనిపించాయి! 

కొన్ని రోజులు సంస్కృతం చదువుకున్నాను .. ఆ నోట్స్ కూడా ఉన్నాయి. 

గిటార్ రెండు క్లాసులకి వెళ్లాను .. ఆ నోట్సులు... 

ఇవన్నీ బాగుంటాయి కానీ కొన్ని వందల చిన్న చిన్న పేపర్లు చదివి అవసరమో లేదో చూసి చించి పారెయ్యడం అనే పని ఉంది చూశారూ .. అబ్బబ్బ .. అది విసుగు కలిగిస్తుంది. మళ్ళీ చూడకుండా చింపేస్తే .. అది ఇంపార్టెంట్ పేపర్ అయితే? ఎప్పుడో భవిష్యత్తులో ఏదో పేపర్ కోసం వెదుకులాట లో 'ఆ రోజు చూడకుండా చింపేసామే ... వాటిలో ఉందేమో' అనే అనుమానాలు .. అసలు ఆ పేపర్ ఆ రోజు చించినా చించకపోయినా. 

కొన్నేళ్ల క్రితం పేపర్ ఎంత వేస్ట్ అయ్యేదో! ప్రతి నెలా బ్యాంకు వాళ్ళు స్టేట్మెంట్స్ పంపించడం .. ప్రతి దానికి పేపర్ రూపం లో బిల్లు, పేపర్ ఇన్వాయిస్ లు ... మనం ఇప్పుడు ఎంత పేపర్లెస్ అయిపోయామో గుర్తించేలా చేశాయి ఈ పేపర్లు. 

చించీ చించీ చేతులు నొప్పులు. టెలిఫోన్ డైరెక్టరీ వట్టి చేతులతో చింపేసి గిన్నిస్ బుక్కులో కి ఎక్కేస్తుంటారు చూడండీ కొంత మంది  ..  అలాంటి వాళ్ళని ఈ పని కి పెట్టుకుంటే బాగుంటుంది. 

ఇవి కాక ఆడియో క్యాసెట్లు, హాండీ కామ్ తాలూకు మినీ క్యాసెట్లు, చిన్నప్పటి టేప్ రికార్డర్, వాక్ మాన్ ... ఇవన్నీ టెక్నాలజీ మార్పులని సూచించాయి. ఒక్క ఫోన్ తో నే ఇవన్నీ పనులు ఇప్పుడు చెయ్యగలుగుతున్నాం కదా అనిపించాయి! 

బిజినెస్, చెస్, పిన్ బోర్డు లాంటి బోర్డు గేమ్స్ వెలువడ్డాయి. Lexicon అనే కార్డు గేమ్ కనిపించింది. చిన్నప్పుడు మా ఇంట్లో ఎక్కువ ఆడేవాళ్లు ఈ ఆట. ఇంగ్లీష్ అక్షరాలు ప్రింట్ చేసి ఉంటాయి ఒక్కో కార్డు మీద. ఒక్కొక్కరికి పది కార్డులు పంచుతారు. మనకి వచ్చిన పేక ల మీద అక్షరాల తో పదాలు చేసి చేతిలో ఉన్న ముక్కలని అందరి కంటే ముందు వదిలించుకొని వాళ్లే విన్నర్స్. 

ఈ అటక మీద నుంచి దిగిన గతం లో అమ్మా నాన్న ల శుభలేఖ, లగ్నపత్రిక కూడా కనబడ్డాయి. 

నా పుట్టుక కి వేదిక అది. ఆది మూలం అది. అంత వెనక్కి తీసుకెళ్లింది అటక. 

ముందే చెప్పినట్టు I am not that old. కానీ ఇన్ని పాత జ్ఞాపకాలు చూసి నేను ఇంత జీవించేశానా అనిపించింది. నా కంటే పెద్ద వాళ్ళు ఇది విని నవ్వుకోవచ్చు కానీ ఈ వయసుకే నాకు అలసట అనిపించింది. 

అటక నా చరిత్ర అంతా చూసేసింది. నేనూ అటక చరిత్ర చూడాలి కదా మరి... అటక ఇంగ్లీష్ లోని attic నుంచి వచ్చింది. ఆ పదానికి మూలం గ్రీకు వారి Attica. ఆ కట్టడం శైలి బట్టీ ఈ పేరు వచ్చింది. అంటే మన ఇళ్లలో అంతకు ముందు అటకలని ఏమనేవారు? అసలు మన కి అటకల కల్చర్ లేదా? నేలమాళిగ లు మన స్టైలా?  వీటి గురించి రీసెర్చ్ చెయ్యవలసిన అవసరం ఉంది. 

అటక ఒక టైం మెషీన్. ఇది అతిశయోక్తి. ఎందుకంటే - 

1. ఈ టైం మెషీన్ గతం వైపు మాత్రమే వెళ్తుంది. 

2. అది కూడా వ్యక్తిగత గతం. (కమలాక్షునర్చించు కరములు కరములు లాగా భలే కుదిరింది 'వ్యక్తిగత గతం'... లాటానుప్రాసాలంకారం .. పెద్దలు ఒప్పుకుంటే). 

3. అది కూడా మన జీవితకాలం మేరకే. వెనక్కి వెళ్లి గాంధీ ని చూసొస్తా అంటే చూపించదన్నమాట. 

ఇన్ని షరతులతో కూడి ఉన్నా అతిశయోక్తి అని ముందే చెప్పేసాను  కాబట్టి .. అటక ఒక టైం మెషీన్. 

గా .. మా .. నీ..

సాగర సంగమం నేను చూసిన/చర్చించిన ప్రతి సందర్భానికి నాకు పది రూపాయలు ఎవరైనా ఇచ్చినట్టైతే ఈ పాటికి నేను కోటీశ్వరురాలిని అయిపోయేదాన్ని. అప్పుడు ఇదే బ్లాగ్ నేను కేరళ backwaters దగ్గర కూర్చొని రాసేదాన్ని. సాగర సంగమం గురించి సాగర సంగమం జరిగే చోట అన్నమాట! 

కానీ నాకు ఆ పది రూపాయలు ఎవ్వరూ ఇవ్వలేదు. సినిమా మట్టుకు బోల్డు ఇచ్చింది.

తెలుగు సంస్కృతికి కన్యాశుల్కం ఎలాంటిదో సాగర సంగమం అలాంటిది అని జెనెరలైజ్డ్ స్టేట్మెంట్స్ నేను ఇవ్వను.

I can only say what it means to me.

నేను దీన్ని మొదటి సారి ఎప్పుడు చూశానో గుర్తు లేదు....  ఆవకాయ మొదటి సారి ఎప్పుడు తిన్నానో గుర్తు లేనట్టే.

కానీ ఇది జీవితం లో ఓ భాగం అయిపోయింది. ఇంటర్నెట్ వచ్చాక ఈ సినిమా మళ్ళీ ఒకటికి రెండు సార్లు చూసాను.

చాలా సార్లు సినిమా మొత్తం కాకుండా కొన్ని కొన్ని సీన్లు చూడటం అలవాటు.

ఓ కళాకారిణి గా చూసాను. నేను సినిమాల్లో పని చెయ్యడం మొదలు పెట్టాక ఓ టెక్నీషియన్ గా చూసాను.

అన్ని సార్లు చివరి సీన్ దగ్గర గొంతు choke అయిపోతుంది. ప్రతి సారి అవ్వక్కర్లేదు అంటుంది ఇగో. ఎమోషన్ ఒప్పుకోదు.

ఈ బాలు క్యారెక్టర్ మీద ఫస్ట్ లో జాలి ఉండేది. తర్వాత identify అయిపోవడం మొదలు పెట్టాను. ఆ తర్వాత కోపం. ఇలా ఉంటే ఎలా అయ్యా అనే బెంగ. ఈ ఎమోషన్స్ అన్నీ musical chairs లాగా మారుతూ ఉంటాయి తప్ప neutral గా మాత్రం ఉండలేకపోతాను.

మాధవి, రఘు ల లాగానే నేను కూడా బాలు ని అలా వదిలెయ్యలేకపోయాను.

అసలు బాలు ప్రాబ్లమ్ ఏంటి అని తెలుసుకోనిదే నాకు శాంతి లేదు అనిపించింది. 

నేను, అక్కా విశ్వనాథ్ గారి ముందు రెండు మూడు సార్లు పాడాము వారి ఇంట్లో. పాట, సాహిత్యం, సంగీతం .. వీటికి సంబంధించిన చర్చ నడిచేది. బాలు విషయం నేనెప్పుడూ చర్చ కి పెట్టలేదు. ఒక కారణం ... అది అలా ఎందుకు రాశారు? ఇలా ఎందుకు రాశారు? బాలు లాంటి వ్యక్తి మీకు తెలుసా అని అడగటం నాకు నచ్చదు. ఆయన ఓ క్యారెక్టర్ సృష్టించి చెప్పవలసింది అంతా స్క్రీన్ మీద చెప్పేసారు. అర్ధం చేస్కోవడం మన వంతు అన్పించింది.

స్క్రీన్ రైటింగ్ తెలిసిన దానిగా బాలు ఓ ట్రాజిక్ హీరో అని తెలుసు.

రకరకాల కథానాయకులలో ట్రాజిక్ హీరోలు ఓ కేటగిరి.

వీళ్ళు స్వతహా మంచి వాళ్ళు. కానీ వీళ్ళలో ఓ లోపం ఉంటుంది .. అదే వారి పతనానికి దారి తీస్తుంది. దీన్నే ఫేటల్ ఫ్లా (fatal flaw) అంటారు.

అదేంటో జనాలకి కూడా ఈ characters నచ్చుతారు. నచ్చడం కరెక్ట్ మాట కాకపోవచ్చు. జనాల్ని ఈ characters బాగా ఎఫెక్ట్ చేస్తారు.

దేవదాసు నే తీస్కోండి ... ఎన్ని సార్లు తీస్తే అన్ని సార్లు చూసేస్తూ ఉంటారు దేవదాసు ని. ప్రతి తరానికోసారి దేవదాసు తీయాల్సిందే!

లోపాలు గల ఇంకో హీరో ... హామ్లెట్. గ్రీకు డ్రామాల్లో ఇలాంటి వాళ్ళు కోకొల్లలు. 'చివరకు మిగిలేది' లో దయానిధి కూడా అంతేగా.

మళ్ళీ మన బాలు విషయానికొస్తే కేవలం సినిమా కోసం సృష్టించిన tragic హీరో పాత్ర ఇతను.

(సాహిత్యం, నాటకం నుంచి వచ్చిన వాడు కాదు) ఇతని fatal flaw నాకు ఒకటి కాదు .. బోల్డు కనిపించాయి.

యువ బాలు దగ్గర మొదలు పెడదాం. ఇతనికి డాన్స్ అంటే పిచ్చి ఇష్టం. కానీ ఎంత సేపూ 'ఇంకా నేర్చుకోవాలి' అంటూ ఉంటాడు. ప్రదర్శనల గురించి ఆలోచించడు. వంటల బాబాయి డైలాగు కూడా ఉంటుంది పెళ్లి లో 'జన్మంతా వాడికి నేర్చుకోడానికే సరిపోదు' అని. మాధవి తండ్రి 'ఇతను ఇంత గొప్ప డాన్సర్ అని తెలిస్తే పెళ్లి లో ఇతని performance యే  పెట్టించేవాళ్ళం కదా?' అన్నప్పుడు బాలు 'అంత వరకూ రాలేదండి .. ఇంకా నేను నేర్చుకుంటున్నాను' అంటాడు. మాధవి 'You are too modest' అంటుంది కూడానూ!

ఇతన్ని కర్తవ్యోన్ముఖుడ్ని చెయ్యడానికి పక్కన ఓ రఘు కావాలి. తల్లి ఇచ్చిన పాతిక రూపాయలు తీసుకుంటాడు. 'సిగ్గు లేదు? ఏదో ఉద్యోగం చేసి నువ్వు ఆవిడకి సంపాదించి ఇవ్వాల్సింది పోయి ఆవిడ ఇచ్చిన డబ్బులు తీస్కుంటావా?' అనే దాకా అతనికి ఉద్యోగం చెయ్యాలన్న దృష్టి లేదు. పాతికేళ్ళ తర్వాత శైలజ కి డాన్స్ నేర్పించడం కోసం అతన్ని ఊరు తీసుకెళ్తుంటే  'ఎవరికో నేను డాన్స్ నేర్పించడమేంటి?' అని రైలు దిగెయ్యబోతుంటే మళ్ళీ ఈ రఘు నే అతనికి కర్తవ్య బోధ చెయ్యాల్సి వస్తుంది.

తనకి ఎంతో ఇష్టమైన కళ  ని pursue చెయ్యడానికే ఇతనికి ఎవరో ఒకరు moral support కావాలి ... ముందు తల్లి అన్నాడు. తల్లి పోయాక మాధవి.  మాధవి వెళ్ళిపోయాక ఇంక కళ కి నీళ్ళొదిలేసాడు. నిజానికి కళ తల్లి ప్రేరేపించినందువల్ల నేర్చుకోలేదు. ఆమె కి అసలు ఆ డాన్స్ పేర్లే తెలియవంటుంది. అసలు కథక్ నేర్చుకోవడం లో పడి తల్లి ఊరికి వచ్చింది కూడా తెలీకుండా పోతుంది! చివరి నిముషం లో రైల్వే స్టేషన్ కి వెళ్తాడు.

ఇంక మాధవి. మాధవి అతనికి పరిచయం అవ్వక ముందునుంచే అతను కళా సాధకుడు. అసలు మాధవి కి అతని లో నచ్చినది, ఆమెని అతనికి చేరువ చేసింది కూడా అతని కళే. నృత్యం మీద అతనికున్న పట్టు, అతని passion. అంత ఇష్టమైన కళ ని ఎలా వదిలేసుకున్నాడు?

ఇంకో లోపం self -pity ... మాధవి, బాలు టైమర్ తో తీస్కున్న ఫోటో సరిగ్గా రాకపోతే 'మీ ఫోటో లో కూడా రాకపోతే ఇదేదో శాపమే' అంటాడు. అప్పటికే ఆమె కొన్ని అద్భుతమైన పిక్చర్స్ తీసి ఇచ్చింది కూడానూ! ఢిల్లీ డాన్స్ ఫెస్టివల్ చూడాలంటే నుదుటి రాత ని చూపించి 'ఉండాలండి' అంటాడు. తానో విధి వంచితుడిగా ఫీలవుతాడు సినిమా మొత్తం.

ఇక అతని అతి పెద్ద flaw ... అవకాశాలను అందుకోకపోవడం.

సినిమా డాన్స్ డైరెక్టర్ దగ్గర ఉద్యోగం గురించి నేను మాట్లాడను. అసలు అది బాలు కి తగ్గ ఉద్యోగం కానే కాదు.

Art critic కూడా అతనికి suitable job కాదు. అతను అతని కళ లో ఫెర్ఫార్మర్. Performers critics కాలేరు.

శైలజ గురువు అతనికి దొరికిన అవకాశాలన్నిటి లో కొంచెం బెటర్. 

మాధవి చెప్పిన proposal కూడా బాగుంటుంది. తల్లి పోయాక అతను డల్ గా ఉంటే సింగర్ గా తను, పాటల రచయిత గా  రఘు,డాన్సర్ గా బాలు ఓ ట్రూప్ గా ఏర్పడదామంటుంది మాధవి. అది పెద్దగా పట్టించుకోడు బాలు.

అన్నిటికంటే బెస్ట్ ఐడియా స్వయంగా బాలుదే. ఇండియా లో నృత్య రీతులన్నీ కలిపి భారతీయ నృత్యం అని ఓ నృత్య శైలి ని ప్రారంభిద్దామని. అది అతను విడవకండా సాధించి ఉంటే ఎంత బాగుండేది?

నాకు అన్నిటికంటే బాధ కలిగేది బాలు తల్లి పోవడం కాదు. అతను ఆ ఢిల్లీ డాన్స్ కచేరి కి వెళ్ళకపోవడం. ఆ నృత్య ప్రదర్శనని ఆవిడకి అంకితం చేసుంటే ఎంత బాగుండేది? ఆవిడ ఎక్కడున్నా ఎంత ఆనందించేది! పైగా అతని తల్లి పేరు, ఇతని పేరు మార్మోగిపోయుండేది! (సినిమా అక్కడే అయిపోయేది ... అది వేరే విషయం.)

అతను తాగుబోతు అయిపోయాడు అనేది నా లోపాల లిస్ట్ లో రాయను. వ్యసనం ఏదైతే నేమి. అసలు వ్యసనం వైపు నడిపేది ఓ escapism ... పలాయన వాదం. ఇది బాలు లో లోపం.

ఈ మొత్తం సినిమాలో ఆదర్శవంతమైన వ్యక్తి మాధవి. ఆమె జీవితమే తీస్కోండి. అసలు ఆమెని మొదట చూసినప్పుడు ఆమె పెళ్లి పెటాకులైంది ఎవరైనా అనుకుంటారా? నా మొగుడు నన్నొదిలేసాడురా దేవుడా అని ఆమె ఏడ్చింది లేదు ... చక్కగా అందంగా శుభ్రంగా తయారవ్వకుండా ఉన్నదీ లేదు .. బాధ పడింది లేదు. తను inspired గా ఉంటూ తన చుట్టూ ఉన్న వారిని కూడా inspire చేసింది మాధవి. పాతికేళ్ల తర్వాత బాలు వ్యసనపరుడు అయిపోయాడు అని తెలిసాక కూడా రఘు తాత్వికంగా ఏదో అంటే 'నిస్సహాయంగా కాలానికి ధర్మానికి వదిలెయ్యకూడదు' అని పట్టుబట్టి బాలు తో బాటు రఘుకి, సుమతి కి కూడా మంచిదయ్యే ఉపాయం ఆలోచిస్తుంది.

శైలజ తల్లి ని తప్పు పట్టి తనో, బాలునో తేల్చుకోమంటే సమాజానికి వెరవకుండా, mother సెంటిమెంట్లు పెట్టుకోకుండా 'ఎవరికి నా సాయం అవసరమో అక్కడే నేను ఉంటాను' అనేస్తుంది.

అసలు రఘు కూడా అంతే. స్నేహబంధాన్ని చివరి దాకా నిర్వహించాడు ... however difficult it was with Balu.

ఇంత మంది unconditional support గా ప్రేమించారు బాలు ని. అందరూ కోరుకుంది ఒక్కటే. అతన్ని స్టేజి మీద చూడటం. అసలు అతనకి కావాల్సింది కూడా అదే. చివర 'ఆ బాలకృష్ణుడ్ని నేనే' అన్నప్పుడు జనాలు చప్పట్లు కొడితే అప్పుడు బాలు కి ఈ విషయం తెలుస్తుంది.

కానీ అప్పటికే అతని జీవితం అయిపోయింది. ఇదే సీన్ లెక్కకి అందనన్నో సారి చూసిన నా గుండె మరో సారి పగిలిపోయింది.