#metoo

ఈ పోస్టు లో ప్రముఖుల పేర్లు, లైంగిక వేధింపుల వివరాలు ఆశిస్తే మీరు ఇక్కడే చదవడం ఆపేయచ్చు. 

నేను వ్యక్తిగతంగా చూసిన, సహించిన.. సహించని కొన్ని అనుభవాలు, వాటి వల్ల అమ్మాయిల జీవితాలు ఎలా negative గా ఎఫెక్ట్ అవుతున్నాయో చెప్తాను. 

ఇది చాలా వ్యక్తిగతమైన పోస్టు. రాయడం చాలా కష్టం కూడా అవుతోంది. కానీ ఎందుకో ఈ టాపిక్ avoid చెయ్యాలనిపించట్లేదు. 

#metoo అని బయటికొచ్చిన ఆడవాళ్ళందరూ ఒకటే మాట అంటున్నారు ... ఈ గుండె బరువు దింపేసుకోవాలని చెప్పుకుంటున్నామని. నేనూ అంతే. 

నాకు ఐదు-ఆరేళ్ళ వయసు అప్పుడు... వీధి చివర ఓ pervert రోడ్డు మీద నుంచొని వెకిలి చేష్టలు చేసేవాడు .. నలుగురు ఐదుగురం కలిసే స్కూల్ కి వెళ్ళేవాళ్ళం ... అయినా వాడు భయపడే వాడు కాదు. కానీ మా పిల్లలందరికీ వాడంటే భయం. వాడు చేసేవాటిలో ఏదో తప్పు ఉంది .. ఏదో harm ఉంది అని తెలుస్తూ ఉండేది. ఇంక ఒక్కళ్ళం వెళ్లాల్సి వస్తే బిక్కచచ్చిపోయేవాళ్ళం. వాడు రోడ్డు మీద లేకపోతే ఎంత రిలీఫ్ గా ఉండేదో. ఇది తాడేపల్లిగూడెం లో. 

హైదరాబాద్ లో మా వంటింటి కిటికీ లోంచి రైల్వే ట్రాక్ కనిపించేది. అక్కడా ఇలాంటి అనుభవమే. ఆ ఇంటి నుంచి మేము వెళ్ళిపోడానికి అది ముఖ్యకారణమైంది. 

నాలుగో తరగతి లో ఉండగా మా స్కూల్ లోనే ఏడో తరగతి చదువుకొనే ఓ అబ్బాయి ఆధ్వర్యం లో ఓ బాయ్స్ గ్యాంగ్ నేను ఇంటికొచ్చే దారంతా కామెంట్లు చేస్కుంటూ వెంట వచ్చేవారు. చాలా కోపంగా, భయంగా, చికాకుగా ఉండేది. చివరికి ఇంట్లో చెప్తే అమ్మ వాళ్ళని పిలిచి మాట్లాడింది. అప్పుడు ఆ సమస్య కొంచెం తగ్గింది. 

ఇంక ఎనిమిదో తరగతి లో సిటీ బస్సెక్కి స్కూల్ కి వెళ్లాల్సి వచ్చేది. బస్ స్టాప్ లో, బస్సులో, కాలనీ లో ... ఎవరో ఒకళ్ళు తగిలేవారు. ఎంత stressful గా ఉండేదో చెప్పలేను. 

స్కూల్ మారిపోయాను. ఇంటి దగ్గర స్కూల్ లో చేర్పించారు. 

పోకిరీలు ఇక్కడా ఉండేవారు. అమ్మ పిలిచి మాట్లాడినా వాళ్లలో మార్పు లేదు. 

ఇల్లు కూడా సేఫ్ కాదు ఇలాంటి వాటి నుంచి అనిపించే అనుభవాలు కూడా జరిగాయి. 

ఇంకా పెద్దయ్యాక పెరిగాయి కానీ తగ్గలేదు. Music students గా ఉన్నప్పుడు సంగీతం, డాన్స్  కచేరీలకి బాగా వెళ్ళేవాళ్ళం. రవీంద్ర భారతి లాంటి ఆడిటోరియమ్స్ లో .. మా తోటి మగవాళ్లు ఉన్నా కూడా... ఈ perverts కి భయం ఉండదు. ఎన్ని కచేరీలు మధ్యలోంచి వచ్చేసామో. 

ఆడిటోరియమ్స్ లో కానీ, బస్సుల్లో కానీ కూర్చున్న సీటు కి కింద గాప్ ఉంటుంది. ఈ రోజుకీ అలా ఉంటే ముళ్ల మీద కూర్చున్నట్టే కూర్చుంటాను. వెనక ఎవరున్నారో చూసి గానీ ప్రశాంతంగా ఉండలేక పోతాను. థియేటర్ లో సినిమా చూడాలంటే అన్నిటికంటే వెనక రో బుక్ చేస్కుంటాం ఈ భయానికి... ఈ రోజుకి కూడా. 

వీళ్ళు ముక్కూమొహం తెలియని వాళ్ళు. వీళ్ళ మీద కోపం, కసి ఎలా తీర్చుకోవాలో తెలీదు. 

ఇంక మనకి బాగా తెలిసి, మనం respect చేసే వాళ్ళు కలిగించే బాధ వేరే కేటగిరి అని చెప్పచ్చు. 

మన కంటే చాలా పెద్దవాళ్ళు, పెళ్లయిన మగవాళ్ళు, సమాజం లో మంచి హోదాలో ఉన్నవాళ్లు, సత్కారాలు బిరుదులూ పొందిన టాలెంటెడ్ వాళ్ళూ   .. . flirting, కొంటె మాటలు మొదలుపెడతారు. ప్రొఫెషనల్ వాతావరణం లో కూడా ఇలాగే చేస్తారు. 

ఓ సారి music students గా ఉన్నప్పుడు కాలేజీ లో ఏదో కాన్ఫరెన్స్ జరిగింది...హెల్ప్ కోసం స్టూడెంట్స్ గా మమ్మల్ని రమ్మంటే వెళ్ళాం.  అందరూ సంగీత కళాకారులే కదా అని. వెళ్లకుండా ఉండాల్సింది అని ఎన్ని సార్లు అనుకున్నామో తర్వాత లైఫ్ లో. మనం గౌరవించే వాళ్ళ ని అసహ్యించుకోవడం అంత సులువైన పని కాదు. It was the end of our innocence. 

చిన్నప్పుడు అనుకునేదాన్ని .. పెద్దయితే ఇవేవీ ఉండవని. Wrong. 

పోనీ పెళ్లవ్వనందువల్ల ఇలా మాట్లాడతారేమో అనుకునేదాన్ని. Wrong.

ఈ వేధింపులు .. మాటల్లో అయినా చేష్టల్లో అయినా .. చాలా లైఫ్ ఛేంజింగ్ గా ఉంటాయి. 

ఇల్లు మారడాలు, స్కూల్ మారడాలు కాక ఇవి ఇంకా చాలా విషయాల్లో negative ప్రభావం చూపుతాయి. 

నాకు దేవుడి ఉనికి మీద అనుమానం కలిగింది ఈ సంఘటనల వల్లే. దయాసాగరుడు అని చెప్పుకొనే భగవంతుడు ఇవన్నీ ఎలా జరగనిస్తున్నాడు అని కోపం వచ్చేసేది. 

ఇందులో నా తప్పు ఉందేమో అని కుమిలిపోయిన రోజులున్నాయి.  

చూడటానికి బాగుంటే టార్గెట్ చేస్తారేమో అని జుట్టు సరిగ్గా దువ్వుకోకపోవడం, నచ్చిన బట్టలు వేసుకోకపోవడం, చాలా తక్కువగా మాట్లాడటం, invisible గా ఉండాలని కోరుకోవడం .. ఇవన్నీ ట్రై చేసాను. నా పర్సనాలిటీ నే మార్చేసుకున్నాను కొన్ని ఏళ్ళు.

తోటి ఆడవాళ్ళ నుంచి ఎక్కువ సపోర్ట్ ఉండేది కాదు ఈ విషయం లో. బస్సుల్లో ఎన్నో సార్లు నేను మాట్లాడినా ఆడవాళ్లు మౌనంగా ఉండేవారు .. పైగా నన్ను విచిత్రంగా చూసేవారు. 

ఆఫీసుల్లో కూడా సీనియర్ పోస్టుల్లో ఉన్న ఆడవాళ్లు ఈ harrassment కి వాళ్ళ ఉదాసీనత తో ఒక రకంగా సపోర్ట్ చేసేవారు. మన గోడు చెప్పుకుంటే 'ఆయన అంతే' అనేవారు. పట్టించుకున్నందుకు, సద్దుకుపోనందుకు  మనకి క్లాస్ పీకుతారు.

కొన్ని శతాబ్దాల ఆడవారి తపస్సు ఫలించి ఈ #metoo movement లాంటివి వస్తున్నాయి అనిపించింది నాకు. 

ఇప్పుడు వాళ్ళ చేదు అనుభవాలతో బయటికి వస్తున్న ఆడవారిని 'ఇన్నేళ్లూ ఎందుకు మాట్లాడలేదు?' అని మాత్రం అడగకండి. వాళ్లు చెప్పుకోడానికి ఇప్పుడు రెడీ అయ్యారు. వినడానికి బహుశా ఈ ప్రపంచం కూడా ఇప్పుడే రెడీ అవుతోంది. 

ఎవరు చేసిన ఖర్మ ...

మనోళ్ళకి ఆధ్యాత్మిక IQ ఎక్కువ. వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత లాంటివి పనికట్టుకు చదవకపోయినా కర్మ సిద్ధాంతాలు, స్థితప్రజ్ఞత్వాలు, పూర్వ జన్మ సుకృతాలు, సంచిత పాపాలు ఇలాంటివి తెలుసు. ఇవి మన డి ఎన్ ఏ లో ఉన్నాయేమో! 

మన జీవితం లో ట్రాజెడీ లని ప్రాసెస్ చేసే విషయం లో మన లోని ఈ ఆధ్యాత్మికత బాగా పనికొస్తుంది అనుకుంటాను. ఏదైనా దొరకకపోయినా, చేజారి పోయినా, బాధ కలిగినా, ఎవరైనా పోయినా ... ఎటువంటి ప్రతికూల పరిస్థితి అయినా సరే .. ఆధ్యాత్మికత, వేదాంతం, తాత్వికత లు  సందు చివర దొరికే అరటి పళ్ళలాగా అన్ని సీజన్లలో పెద్ద ఖర్చు పెట్టకుండా అందుబాటులో ఉంటూ ఉంటాయి. 

మనం జీర్ణం చేసుకున్న ఈ ఆధ్యాత్మికత లో చాలా ముఖ్యమైనది - కర్మ సిద్ధాంతం. మన దేశం లో పుట్టిన పదేళ్ల వాడిని కర్మ సిద్ధాంతం గురించి అడిగితే చెప్తాడని నాకో గుడ్డి నమ్మకం.

అయితే ఎవరి దగ్గర ఏది ఎక్కువ ఉంటుందో, వాళ్ళు ఆ ఆస్తిని విచ్చలవిడిగా విచక్షణ లేకుండా వాడేస్తారని మనిషి చరిత్ర చెప్తుంది. 

అమెరికా తన అధికారాన్ని ఇలాగే వాడుతుంది. మనం మనం ఆధ్యాత్మికత ని అలాగే వాడతాం. 

అన్నిటికంటే నాకు ironical గా అనిపించేది ... ఎంతో ఉన్నతమైన ఈ ఆధ్యాత్మికత ని తోటి మనిషిని జడ్జ్ చెయ్యడానికి, హీనంగా చూడ్డానికి, స్వార్ధాన్ని కప్పి పుచ్చుకోడానికి వాడటం. 

 As you sow, so shall you reap అంటుంది కర్మ సిద్ధాంతం. (స్థూలంగా). 

మంచి చేస్తే మంచి. చెడు చేస్తే చెడు. 

అయితే ఆధ్యాత్మికత కి ఓ రూల్ ఉంది. It's personal. చాలా వ్యక్తిగతమైన విషయం ఇది. 

నీ జీవితానికి మాత్రమే ఆపాదించుకోవాలి. 

పక్కోళ్ళ జీవితం లో మనం చూసిన ముక్క ని తీస్కొని దానికి ఆపాదించకూడదు. 

వాడు ఎంత చెడ్డవాడు .. అయినా వాడికి ఏం కాదు చూడు అంటారు. పెద్దెదో వాడి లైఫ్ అంతా తెలిసిపోయినట్టు. త్రికాలజ్ఞానులు మాత్రమే నిజంగా ఆ చెడ్డవాడు ఎప్పుడు ఎలా కర్మఫలం అనుభవిస్తాడో చెప్పగలరు. (అయినా వాళ్ళు చెప్పరనుకోండి ... అలాంటి వాళ్ళకే త్రికాలజ్ఞానం వస్తుంది ఏవిటో) 

నాకు ఇంకా బాధ కలిగించేది ఏంటంటే వికలాంగులను, విధి వంచితులను చూసి 'వాళ్ళు ఏ  జన్మలో ఏం చేసారో మరి' అంటారు. అలా కర్మ సిద్ధాంతం భుజం మీద నుంచి జడ్జింగ్ అనే తుపాకీ పేలుస్తారు. 

ఇది రివర్స్ calculation. మంచి చేస్తే మంచి. చెడు చేస్తే చెడు. వాడికి చెడు జరిగింది కాబట్టి వాడు ఖచ్చితంగా ఏదో చెడు చేసుంటాడు అని లెక్కగట్టేస్తారు. 

ఇలా అన్నప్పుడు రెండు తప్పులు జరుగుతున్నాయి అని నా అభిప్రాయం 

1. కర్మ సిద్ధాంతం లో cause-effect ని అర్ధం చేస్కోవడం అంత సులువు కాదని పెద్దవాళ్ళు చెప్తారు. బౌద్ధులు Endless knot (అంతం లేని ముడి) అనే ఓ చిహ్నాన్ని వాడతారు .. అది చూస్తే తెలుస్తుంది ..కర్మ సిద్ధాంతం ఎంత సూక్షమైనదో. 

Endless Knot 

మన డి ఎన్ ఏ కి ఆధ్యాత్మికత ఉంది అనడానికి సాక్ష్యం మనం నిత్యం వేసే ఈ endless knot ముగ్గు 

దీని ఆది, అంతం ఎక్కడున్నాయి చెప్పండి? ఇలా సగం సగం అర్ధం చేసుకున్న సిద్ధాంతాలతో మనం జడ్జి చెయ్యడం మొదటి తప్పు. 

2. రెండోది, ఎంత గొప్ప జ్ఞానమైనా, సిద్ధాంతమైనా, వేదాంతమైనా మానవత్వానికి, ప్రేమకి అతీతమైనది కాదు. వాడి కర్మ ఫలం వాడు అనుభవిస్తున్నాడని పెదవి విరిచేస్తే compassion, empathy, సానుభూతి .. వీటికి స్థానం ఏది? 

ఒక్కోసారి మంచి చేసే వాళ్ళకి మంచి ఫలితాలే రావు అని మనం చూస్తుంటాం. ఈ సిద్ధాంతాన్ని దానికి ఆపాదించేసి 'ఇంకెందుకు మంచి చెయ్యడం' అని దారి తప్పేస్తూ ఉంటాం కూడా. 

సమాజం లో జరిగే చాలా వివక్షలని జస్టిఫై చేసుకోడానికి  కూడా కర్మ సిద్ధాంతాన్ని వాడేశారు. 

బానిసలు, బాల విధవలు, అంటరానివాళ్ళు, నిరుపేదలు, శారీరక మానసిక వికలాంగులు, రోగిష్టులు, పిల్లలు వదిలేసిన తల్లిదండ్రులు, తల్లిదండ్రులు వదిలేసిన పిల్లలు, అవకాశాలు రాని ఆర్టిస్టులు, అర్ధాయుష్కులు, రెక్కాడినా డొక్కాడని వాళ్ళు ...  వీళ్ళందరూ 'పూర్వజన్మ లో యేవో పాపాలు చేసిన వారే' అనేసారు. మళ్ళీ ఇదో వివక్ష! అదృష్టవంతులు vs దురదృష్టవంతులు. పూర్వ జన్మల్లో మేం మంచి చేసాం తెలుసా అని ఆధ్యాత్మికత ని కూడా ఈగో బూస్ట్ గా వాడేసేవాళ్ళు. ఎవరు చేసిన ఖర్మ వాళ్లే అనుభవించాలి అనే పీనల్ కోడ్ ముసుగు తొడుక్కున్నారు ఇంకొంత మంది స్వార్ధపరులు. 

కానీ కొంత మంది సానుభూతి తో, మానవతా దృక్పథం తో వారి కర్మ సంచితాలు, పూర్వజన్మ సు/దుష్కృతాలు బాలన్స్ షీట్ వెయ్యకుండా వాళ్ళ బాధల్ని అర్ధం చేసున్నారు. కొంత మంది వారి జీవితాలని మార్చే సంస్కరణలు తీసుకొచ్చారు. తీసుకొస్తున్నారు. 

కర్మయోగులంటే వాళ్ళు. ఎవరి కర్మ కి వాళ్ళని వదిలెయ్యని వాళ్ళు. 

అటక - ఒక టైం మెషీన్

కొన్ని రోజుల కిందట అటకెక్కాను. 

ఏదో craft కి కొన్ని వస్తువులు కావాలి. అవి ఏవైనా దొరుకుతాయేమో అని. 

ఎలక్షన్ మేనిఫెస్టో లో ఉన్నవి ఎన్నికలు అయిపోయాక మారిపోయినట్లే నేను అసలు ఎందుకు అటకెక్కానో ఆ ఉద్దేశం అటకెక్కించేసి ఓ ఐదారు కార్టన్లు దించుకున్నాను. 

ఈ కార్టన్ల లో నా బాల్యం, కౌమారం నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. యవ్వనం ఇంకా కార్టన్ల లో కి చేరలేదులెండి. I am not that old. 

నేను చిన్నప్పుడు ఆడుకున్న బొమ్మలు ... మా తాతగారు కొనిచ్చిన బిల్డింగ్ సెట్స్ .. ప్లాస్టిక్ వి. అమ్మ షోకేస్ లో పెట్టే కొన్ని బొమ్మలు రెండు జిరాఫీలు, రెండు జింకలు, రెండు కుందేళ్లు... ఓ కోర్టు రూమ్ సీన్ .. ఒక జడ్జి, ఒక ముద్దాయిలని నిలబెట్టే బోను, ఒక దొంగ.. అతనికి ఇరువైపులా అతన్ని గొలుసులతో పట్టుకున్న పోలీసు కానిస్టేబుళ్లు .. తమాషా ఏంటంటే దొంగ బొమ్మ ఆ మధ్య నుంచి ఊడిపోయింది .. బొమ్మల్లో కూడా దొంగ తప్పించేస్కున్నాడు! 

మా నాన్న గారు నాకు కొనిచ్చిన మొదటి బొమ్మ .. లియో కంపెనీ వాళ్ళ గూడ్స్ ట్రెయిన్ .. దాని నుంచి 'కీ' ఇస్తే వచ్చే మ్యూజిక్కు. ..ఆ ట్రెయిన్ బొమ్మ నుంచి వచ్చే సంగీతమే sound track of my childhood అండీ. It fills me with nostalgia. (నోస్టాల్జియా కి ఒక మంచి తెలుగు మాట చెప్పి పుణ్యం కట్టుకోండి ఎవరైనా ప్లీజ్)

భారత దేశం లాగానే ఈ ట్రెయిన్ కి ఓ పూర్వ వైభవం ఉంది. సంగీతం రావడం తో పాటు ఇది ముందుకి నడిచేది. ఓ ఎలుగు బంటి బొమ్మ స్టీమ్ వచ్చే దగ్గర ఉండేది .. అది పైకి కిందికి కదులుతూ ఉండేది. ఈ ట్రెయిన్ కి రెండు బోగీలు కూడా ఉండేవి. ఇప్పుడు...  

ఆ ఎలుగుబంటి లేదు .. 

ఓ బోగీ లేదు .. 

ఏ కదలికా లేదు.

ఈ ట్యూన్ మాత్రం మిగిలింది. 

ఊఁ . 

బొమ్మల తర్వాత బయటికొచ్చాయి నా పర్సనల్ డైరీలు. ఓ పదేళ్ల పాటు రాసాను డైరీలు. అవి అలా తిరగేసాను ... అప్పుడు రెండు విషయాలు అనిపించాయి. 

1. నేను చాలా మారానని.

2. నేను అస్సలు మారలేదని. 

ఆ తర్వాత నేను లెక్చరర్ గా పని చేసిన రెండేళ్లలో నా స్టూడెంట్స్ నాకిచ్చిన గిఫ్ట్స్ కనిపించాయి. 

నా మొదటి జీతం తో కొనుక్కున్న డ్రెస్సింగ్ టేబిల్ బిల్ కనిపించింది. 

నావి కొన్ని పాత స్క్రిప్ట్స్ కనిపించాయి. 

ఈ స్క్రిప్ట్స్ చదవడం భలే థ్రిల్లింగ్ గా ఉంటుంది. అప్పటి నా నమ్మకాలు, లెవెల్ అఫ్ ఎక్స్పీరియన్స్ .. ఇవన్నీ తెలుస్తాయి వాటి వల్ల. 

ఒక మంచి స్క్రిప్ట్ లక్షణం ఏంటంటే it has to age well. చింతకాయ పచ్చడి లాగా. మంచి స్క్రిప్ట్ కాకపోతే బూజు పడుతుంది.. అది పారేయడమే. మంచి స్క్రిప్ట్ అయితే ఇన్నేళ్ల తర్వాత కూడా అది చదివితే relevant గా అనిపించాలి. దాన్ని రాసిన ఉద్దేశం నెరవేరాలి. కామెడీ అయితే నవ్వు రావాలి. stale అయిపోకూడదు.  

అలా ఓ ఇంగ్లీష్ కామెడీ నాటకం బయటపడింది. ఆరేళ్ళ క్రితం రాసింది. It is still funny. ఆ స్క్రిప్ట్ కి 'discovery of the day' అవార్డు ఇచ్చాను. ఆ నాటకం వేసే ప్రయత్నాల్లో ఉన్నాను ఇప్పుడు. 

అలాగే నేను ఎమ్ ఏ ఇంగ్లీష్ చదువుకున్నప్పుడు రాసుకున్న నోట్స్ .. మరీ ఇంత సిన్సియర్ గా చదివేసానా అనిపించాయి! 

కొన్ని రోజులు సంస్కృతం చదువుకున్నాను .. ఆ నోట్స్ కూడా ఉన్నాయి. 

గిటార్ రెండు క్లాసులకి వెళ్లాను .. ఆ నోట్సులు... 

ఇవన్నీ బాగుంటాయి కానీ కొన్ని వందల చిన్న చిన్న పేపర్లు చదివి అవసరమో లేదో చూసి చించి పారెయ్యడం అనే పని ఉంది చూశారూ .. అబ్బబ్బ .. అది విసుగు కలిగిస్తుంది. మళ్ళీ చూడకుండా చింపేస్తే .. అది ఇంపార్టెంట్ పేపర్ అయితే? ఎప్పుడో భవిష్యత్తులో ఏదో పేపర్ కోసం వెదుకులాట లో 'ఆ రోజు చూడకుండా చింపేసామే ... వాటిలో ఉందేమో' అనే అనుమానాలు .. అసలు ఆ పేపర్ ఆ రోజు చించినా చించకపోయినా. 

కొన్నేళ్ల క్రితం పేపర్ ఎంత వేస్ట్ అయ్యేదో! ప్రతి నెలా బ్యాంకు వాళ్ళు స్టేట్మెంట్స్ పంపించడం .. ప్రతి దానికి పేపర్ రూపం లో బిల్లు, పేపర్ ఇన్వాయిస్ లు ... మనం ఇప్పుడు ఎంత పేపర్లెస్ అయిపోయామో గుర్తించేలా చేశాయి ఈ పేపర్లు. 

చించీ చించీ చేతులు నొప్పులు. టెలిఫోన్ డైరెక్టరీ వట్టి చేతులతో చింపేసి గిన్నిస్ బుక్కులో కి ఎక్కేస్తుంటారు చూడండీ కొంత మంది  ..  అలాంటి వాళ్ళని ఈ పని కి పెట్టుకుంటే బాగుంటుంది. 

ఇవి కాక ఆడియో క్యాసెట్లు, హాండీ కామ్ తాలూకు మినీ క్యాసెట్లు, చిన్నప్పటి టేప్ రికార్డర్, వాక్ మాన్ ... ఇవన్నీ టెక్నాలజీ మార్పులని సూచించాయి. ఒక్క ఫోన్ తో నే ఇవన్నీ పనులు ఇప్పుడు చెయ్యగలుగుతున్నాం కదా అనిపించాయి! 

బిజినెస్, చెస్, పిన్ బోర్డు లాంటి బోర్డు గేమ్స్ వెలువడ్డాయి. Lexicon అనే కార్డు గేమ్ కనిపించింది. చిన్నప్పుడు మా ఇంట్లో ఎక్కువ ఆడేవాళ్లు ఈ ఆట. ఇంగ్లీష్ అక్షరాలు ప్రింట్ చేసి ఉంటాయి ఒక్కో కార్డు మీద. ఒక్కొక్కరికి పది కార్డులు పంచుతారు. మనకి వచ్చిన పేక ల మీద అక్షరాల తో పదాలు చేసి చేతిలో ఉన్న ముక్కలని అందరి కంటే ముందు వదిలించుకొని వాళ్లే విన్నర్స్. 

ఈ అటక మీద నుంచి దిగిన గతం లో అమ్మా నాన్న ల శుభలేఖ, లగ్నపత్రిక కూడా కనబడ్డాయి. 

నా పుట్టుక కి వేదిక అది. ఆది మూలం అది. అంత వెనక్కి తీసుకెళ్లింది అటక. 

ముందే చెప్పినట్టు I am not that old. కానీ ఇన్ని పాత జ్ఞాపకాలు చూసి నేను ఇంత జీవించేశానా అనిపించింది. నా కంటే పెద్ద వాళ్ళు ఇది విని నవ్వుకోవచ్చు కానీ ఈ వయసుకే నాకు అలసట అనిపించింది. 

అటక నా చరిత్ర అంతా చూసేసింది. నేనూ అటక చరిత్ర చూడాలి కదా మరి... అటక ఇంగ్లీష్ లోని attic నుంచి వచ్చింది. ఆ పదానికి మూలం గ్రీకు వారి Attica. ఆ కట్టడం శైలి బట్టీ ఈ పేరు వచ్చింది. అంటే మన ఇళ్లలో అంతకు ముందు అటకలని ఏమనేవారు? అసలు మన కి అటకల కల్చర్ లేదా? నేలమాళిగ లు మన స్టైలా?  వీటి గురించి రీసెర్చ్ చెయ్యవలసిన అవసరం ఉంది. 

అటక ఒక టైం మెషీన్. ఇది అతిశయోక్తి. ఎందుకంటే - 

1. ఈ టైం మెషీన్ గతం వైపు మాత్రమే వెళ్తుంది. 

2. అది కూడా వ్యక్తిగత గతం. (కమలాక్షునర్చించు కరములు కరములు లాగా భలే కుదిరింది 'వ్యక్తిగత గతం'... లాటానుప్రాసాలంకారం .. పెద్దలు ఒప్పుకుంటే). 

3. అది కూడా మన జీవితకాలం మేరకే. వెనక్కి వెళ్లి గాంధీ ని చూసొస్తా అంటే చూపించదన్నమాట. 

ఇన్ని షరతులతో కూడి ఉన్నా అతిశయోక్తి అని ముందే చెప్పేసాను  కాబట్టి .. అటక ఒక టైం మెషీన్. 

గా .. మా .. నీ..

సాగర సంగమం నేను చూసిన/చర్చించిన ప్రతి సందర్భానికి నాకు పది రూపాయలు ఎవరైనా ఇచ్చినట్టైతే ఈ పాటికి నేను కోటీశ్వరురాలిని అయిపోయేదాన్ని. అప్పుడు ఇదే బ్లాగ్ నేను కేరళ backwaters దగ్గర కూర్చొని రాసేదాన్ని. సాగర సంగమం గురించి సాగర సంగమం జరిగే చోట అన్నమాట! 

కానీ నాకు ఆ పది రూపాయలు ఎవ్వరూ ఇవ్వలేదు. సినిమా మట్టుకు బోల్డు ఇచ్చింది.

తెలుగు సంస్కృతికి కన్యాశుల్కం ఎలాంటిదో సాగర సంగమం అలాంటిది అని జెనెరలైజ్డ్ స్టేట్మెంట్స్ నేను ఇవ్వను.

I can only say what it means to me.

నేను దీన్ని మొదటి సారి ఎప్పుడు చూశానో గుర్తు లేదు....  ఆవకాయ మొదటి సారి ఎప్పుడు తిన్నానో గుర్తు లేనట్టే.

కానీ ఇది జీవితం లో ఓ భాగం అయిపోయింది. ఇంటర్నెట్ వచ్చాక ఈ సినిమా మళ్ళీ ఒకటికి రెండు సార్లు చూసాను.

చాలా సార్లు సినిమా మొత్తం కాకుండా కొన్ని కొన్ని సీన్లు చూడటం అలవాటు.

ఓ కళాకారిణి గా చూసాను. నేను సినిమాల్లో పని చెయ్యడం మొదలు పెట్టాక ఓ టెక్నీషియన్ గా చూసాను.

అన్ని సార్లు చివరి సీన్ దగ్గర గొంతు choke అయిపోతుంది. ప్రతి సారి అవ్వక్కర్లేదు అంటుంది ఇగో. ఎమోషన్ ఒప్పుకోదు.

ఈ బాలు క్యారెక్టర్ మీద ఫస్ట్ లో జాలి ఉండేది. తర్వాత identify అయిపోవడం మొదలు పెట్టాను. ఆ తర్వాత కోపం. ఇలా ఉంటే ఎలా అయ్యా అనే బెంగ. ఈ ఎమోషన్స్ అన్నీ musical chairs లాగా మారుతూ ఉంటాయి తప్ప neutral గా మాత్రం ఉండలేకపోతాను.

మాధవి, రఘు ల లాగానే నేను కూడా బాలు ని అలా వదిలెయ్యలేకపోయాను.

అసలు బాలు ప్రాబ్లమ్ ఏంటి అని తెలుసుకోనిదే నాకు శాంతి లేదు అనిపించింది. 

నేను, అక్కా విశ్వనాథ్ గారి ముందు రెండు మూడు సార్లు పాడాము వారి ఇంట్లో. పాట, సాహిత్యం, సంగీతం .. వీటికి సంబంధించిన చర్చ నడిచేది. బాలు విషయం నేనెప్పుడూ చర్చ కి పెట్టలేదు. ఒక కారణం ... అది అలా ఎందుకు రాశారు? ఇలా ఎందుకు రాశారు? బాలు లాంటి వ్యక్తి మీకు తెలుసా అని అడగటం నాకు నచ్చదు. ఆయన ఓ క్యారెక్టర్ సృష్టించి చెప్పవలసింది అంతా స్క్రీన్ మీద చెప్పేసారు. అర్ధం చేస్కోవడం మన వంతు అన్పించింది.

స్క్రీన్ రైటింగ్ తెలిసిన దానిగా బాలు ఓ ట్రాజిక్ హీరో అని తెలుసు.

రకరకాల కథానాయకులలో ట్రాజిక్ హీరోలు ఓ కేటగిరి.

వీళ్ళు స్వతహా మంచి వాళ్ళు. కానీ వీళ్ళలో ఓ లోపం ఉంటుంది .. అదే వారి పతనానికి దారి తీస్తుంది. దీన్నే ఫేటల్ ఫ్లా (fatal flaw) అంటారు.

అదేంటో జనాలకి కూడా ఈ characters నచ్చుతారు. నచ్చడం కరెక్ట్ మాట కాకపోవచ్చు. జనాల్ని ఈ characters బాగా ఎఫెక్ట్ చేస్తారు.

దేవదాసు నే తీస్కోండి ... ఎన్ని సార్లు తీస్తే అన్ని సార్లు చూసేస్తూ ఉంటారు దేవదాసు ని. ప్రతి తరానికోసారి దేవదాసు తీయాల్సిందే!

లోపాలు గల ఇంకో హీరో ... హామ్లెట్. గ్రీకు డ్రామాల్లో ఇలాంటి వాళ్ళు కోకొల్లలు. 'చివరకు మిగిలేది' లో దయానిధి కూడా అంతేగా.

మళ్ళీ మన బాలు విషయానికొస్తే కేవలం సినిమా కోసం సృష్టించిన tragic హీరో పాత్ర ఇతను.

(సాహిత్యం, నాటకం నుంచి వచ్చిన వాడు కాదు) ఇతని fatal flaw నాకు ఒకటి కాదు .. బోల్డు కనిపించాయి.

యువ బాలు దగ్గర మొదలు పెడదాం. ఇతనికి డాన్స్ అంటే పిచ్చి ఇష్టం. కానీ ఎంత సేపూ 'ఇంకా నేర్చుకోవాలి' అంటూ ఉంటాడు. ప్రదర్శనల గురించి ఆలోచించడు. వంటల బాబాయి డైలాగు కూడా ఉంటుంది పెళ్లి లో 'జన్మంతా వాడికి నేర్చుకోడానికే సరిపోదు' అని. మాధవి తండ్రి 'ఇతను ఇంత గొప్ప డాన్సర్ అని తెలిస్తే పెళ్లి లో ఇతని performance యే  పెట్టించేవాళ్ళం కదా?' అన్నప్పుడు బాలు 'అంత వరకూ రాలేదండి .. ఇంకా నేను నేర్చుకుంటున్నాను' అంటాడు. మాధవి 'You are too modest' అంటుంది కూడానూ!

ఇతన్ని కర్తవ్యోన్ముఖుడ్ని చెయ్యడానికి పక్కన ఓ రఘు కావాలి. తల్లి ఇచ్చిన పాతిక రూపాయలు తీసుకుంటాడు. 'సిగ్గు లేదు? ఏదో ఉద్యోగం చేసి నువ్వు ఆవిడకి సంపాదించి ఇవ్వాల్సింది పోయి ఆవిడ ఇచ్చిన డబ్బులు తీస్కుంటావా?' అనే దాకా అతనికి ఉద్యోగం చెయ్యాలన్న దృష్టి లేదు. పాతికేళ్ళ తర్వాత శైలజ కి డాన్స్ నేర్పించడం కోసం అతన్ని ఊరు తీసుకెళ్తుంటే  'ఎవరికో నేను డాన్స్ నేర్పించడమేంటి?' అని రైలు దిగెయ్యబోతుంటే మళ్ళీ ఈ రఘు నే అతనికి కర్తవ్య బోధ చెయ్యాల్సి వస్తుంది.

తనకి ఎంతో ఇష్టమైన కళ  ని pursue చెయ్యడానికే ఇతనికి ఎవరో ఒకరు moral support కావాలి ... ముందు తల్లి అన్నాడు. తల్లి పోయాక మాధవి.  మాధవి వెళ్ళిపోయాక ఇంక కళ కి నీళ్ళొదిలేసాడు. నిజానికి కళ తల్లి ప్రేరేపించినందువల్ల నేర్చుకోలేదు. ఆమె కి అసలు ఆ డాన్స్ పేర్లే తెలియవంటుంది. అసలు కథక్ నేర్చుకోవడం లో పడి తల్లి ఊరికి వచ్చింది కూడా తెలీకుండా పోతుంది! చివరి నిముషం లో రైల్వే స్టేషన్ కి వెళ్తాడు.

ఇంక మాధవి. మాధవి అతనికి పరిచయం అవ్వక ముందునుంచే అతను కళా సాధకుడు. అసలు మాధవి కి అతని లో నచ్చినది, ఆమెని అతనికి చేరువ చేసింది కూడా అతని కళే. నృత్యం మీద అతనికున్న పట్టు, అతని passion. అంత ఇష్టమైన కళ ని ఎలా వదిలేసుకున్నాడు?

ఇంకో లోపం self -pity ... మాధవి, బాలు టైమర్ తో తీస్కున్న ఫోటో సరిగ్గా రాకపోతే 'మీ ఫోటో లో కూడా రాకపోతే ఇదేదో శాపమే' అంటాడు. అప్పటికే ఆమె కొన్ని అద్భుతమైన పిక్చర్స్ తీసి ఇచ్చింది కూడానూ! ఢిల్లీ డాన్స్ ఫెస్టివల్ చూడాలంటే నుదుటి రాత ని చూపించి 'ఉండాలండి' అంటాడు. తానో విధి వంచితుడిగా ఫీలవుతాడు సినిమా మొత్తం.

ఇక అతని అతి పెద్ద flaw ... అవకాశాలను అందుకోకపోవడం.

సినిమా డాన్స్ డైరెక్టర్ దగ్గర ఉద్యోగం గురించి నేను మాట్లాడను. అసలు అది బాలు కి తగ్గ ఉద్యోగం కానే కాదు.

Art critic కూడా అతనికి suitable job కాదు. అతను అతని కళ లో ఫెర్ఫార్మర్. Performers critics కాలేరు.

శైలజ గురువు అతనికి దొరికిన అవకాశాలన్నిటి లో కొంచెం బెటర్. 

మాధవి చెప్పిన proposal కూడా బాగుంటుంది. తల్లి పోయాక అతను డల్ గా ఉంటే సింగర్ గా తను, పాటల రచయిత గా  రఘు,డాన్సర్ గా బాలు ఓ ట్రూప్ గా ఏర్పడదామంటుంది మాధవి. అది పెద్దగా పట్టించుకోడు బాలు.

అన్నిటికంటే బెస్ట్ ఐడియా స్వయంగా బాలుదే. ఇండియా లో నృత్య రీతులన్నీ కలిపి భారతీయ నృత్యం అని ఓ నృత్య శైలి ని ప్రారంభిద్దామని. అది అతను విడవకండా సాధించి ఉంటే ఎంత బాగుండేది?

నాకు అన్నిటికంటే బాధ కలిగేది బాలు తల్లి పోవడం కాదు. అతను ఆ ఢిల్లీ డాన్స్ కచేరి కి వెళ్ళకపోవడం. ఆ నృత్య ప్రదర్శనని ఆవిడకి అంకితం చేసుంటే ఎంత బాగుండేది? ఆవిడ ఎక్కడున్నా ఎంత ఆనందించేది! పైగా అతని తల్లి పేరు, ఇతని పేరు మార్మోగిపోయుండేది! (సినిమా అక్కడే అయిపోయేది ... అది వేరే విషయం.)

అతను తాగుబోతు అయిపోయాడు అనేది నా లోపాల లిస్ట్ లో రాయను. వ్యసనం ఏదైతే నేమి. అసలు వ్యసనం వైపు నడిపేది ఓ escapism ... పలాయన వాదం. ఇది బాలు లో లోపం.

ఈ మొత్తం సినిమాలో ఆదర్శవంతమైన వ్యక్తి మాధవి. ఆమె జీవితమే తీస్కోండి. అసలు ఆమెని మొదట చూసినప్పుడు ఆమె పెళ్లి పెటాకులైంది ఎవరైనా అనుకుంటారా? నా మొగుడు నన్నొదిలేసాడురా దేవుడా అని ఆమె ఏడ్చింది లేదు ... చక్కగా అందంగా శుభ్రంగా తయారవ్వకుండా ఉన్నదీ లేదు .. బాధ పడింది లేదు. తను inspired గా ఉంటూ తన చుట్టూ ఉన్న వారిని కూడా inspire చేసింది మాధవి. పాతికేళ్ల తర్వాత బాలు వ్యసనపరుడు అయిపోయాడు అని తెలిసాక కూడా రఘు తాత్వికంగా ఏదో అంటే 'నిస్సహాయంగా కాలానికి ధర్మానికి వదిలెయ్యకూడదు' అని పట్టుబట్టి బాలు తో బాటు రఘుకి, సుమతి కి కూడా మంచిదయ్యే ఉపాయం ఆలోచిస్తుంది.

శైలజ తల్లి ని తప్పు పట్టి తనో, బాలునో తేల్చుకోమంటే సమాజానికి వెరవకుండా, mother సెంటిమెంట్లు పెట్టుకోకుండా 'ఎవరికి నా సాయం అవసరమో అక్కడే నేను ఉంటాను' అనేస్తుంది.

అసలు రఘు కూడా అంతే. స్నేహబంధాన్ని చివరి దాకా నిర్వహించాడు ... however difficult it was with Balu.

ఇంత మంది unconditional support గా ప్రేమించారు బాలు ని. అందరూ కోరుకుంది ఒక్కటే. అతన్ని స్టేజి మీద చూడటం. అసలు అతనకి కావాల్సింది కూడా అదే. చివర 'ఆ బాలకృష్ణుడ్ని నేనే' అన్నప్పుడు జనాలు చప్పట్లు కొడితే అప్పుడు బాలు కి ఈ విషయం తెలుస్తుంది.

కానీ అప్పటికే అతని జీవితం అయిపోయింది. ఇదే సీన్ లెక్కకి అందనన్నో సారి చూసిన నా గుండె మరో సారి పగిలిపోయింది.